Միքայել Պատկանյան

Դրամատուրգ, թատերական գործիչ, թարգմանիչ

Գուսան Ջիվանի

Աշուղ, երգիչ

Իսկուհի Մինաս

Արձակագիր, բանաստեղծ

Դանիել Դզնունի

Արվեստաբան

Լուիզա Ասլանյան

Արձակագիր, պետական գործիչ

Դանիել Գևորգյան

Բանաստեղծ, արձակագիր

Կառլեն Նուրիջանյան

Քանդակագործ

Գևորգ Քրիստինյան

Բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ

Ֆրիդ Սողոյան

Քանդակագործ

Նարե Համբարձումյան

Հաղորդավար, երգչուհի

 

 

 

 

ԵՐՎԱՆԴ ՏԵՐ-ՄԻՆԱՍՅԱՆ

Բանասեր, պատմաբան, բառարանագիր

7 նոյեմբեր, 1879 - 12 հուլիս, 1974

Ծնվել է Հայաստանի Հառիճ գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Շիրակի մարզում): Նախնական կրթությունն ստացել է Հառիճի վանքի դպրոցում (1892թ.): 1900թ. ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը։ 1900-04թթ սովորել է Լայպցիգի և Բեռլինի համալսարաններում։ Ուսումնասիրել է փիլիսոփայական, պատմական, բանասիրական գիտություններ, եբրայերեն, ասորերեն, հունարեն, եվրոպական լեզուներ ու գրականություն։ Վերադառնալով Էջմիածին, դասավանդել է Գևորգյան ճեմարանում, եղել Էջմիածնի տպարանի տնօրենը, 1905թ-ից՝ Էջմիածնի վանքի վարդապետ։ 1910թ. հրաժարվել է հոգևոր կոչումից, նվիրվել գիտական-մանկավարժական գործունեության, դասավանդել Էջմիածնի, Երևանի, Թիֆլիսի, Ալեքսանդրապոլի (այժմ՝ Գյումրի) դպրոցներում։ 1921թ. նշանակվել է Էջմիածնի մշակութապատմական ինստիտուտի (հետագայում՝ Հայաստանի պատմության ինստիտուտ) գիտական քարտուղարը, «Բանբեր Հայաստանի գիտական ինստիտուտի» տարեգրքի խմբագիրը, վարել է մի շարք պաշտոններ։ 1943-49թթ եղել է Երևանի պետական համալսարանի օտար լեզուների ամբիոնի վարիչը։ «Հայոց եկեղեցու հարաբերությունները ասորվոց եկեղեցիների հետ» (1908թ.) աշխատության մեջ և մի շարք հոդվածներում հետազոտել է հայկական և ասորական եկեղեցիների փոխազդեցությունները։ Քննել է հայ գրավոր մշակույթի, լեզվի պատմության հարցեր, ճշգրտել հայոց այբուբենի ստեղծման թվականը, անդրադարձել Մեսրոպ Մաշտոցի և Սահակ Պարթևի հասարակական, լուսավորչական, թարգմանչական գործունեությանը («Ոսկեդարի հայ գրականությունը», 1946թ., «Հայոց գրերի գյուտի թվականի և այլ հարակից խնդիրների մասին», 1964թ.)։ «Միջնադարյան աղանդների ծագման և զարգացման պատմությունից» (1968թ.) ուսումնասիրության մեջ քննության է ենթարկել սինկրետիզմը, միթրայականությունը, գնոստիկականությունն ու գնոստիկյան դպրոցները, բորբորիտների աղանդն ու մծղնեությունը, մազդակյան կրոնը, մանիքեությունը, պավլիկյան ու թոնդրակյան աղանդները։ Հրատարակել է աղբյուրագիտական-բնագրագիտական մի շարք գործեր, որոնցից են 1904թ. Երևանի Սբ. Աստվածածնի մայր եկեղեցում նրա հայտնաբերած Իրենիոսի (Երանոս) «Ցոյցք առաքելական քարոզութեանն» (հրտ.՝ 1907թ., Կ.Տեր-Մկրտչյանի հետ) երկը, որի հունարեն բնագիրը կորել է, Տիմոթեոս Կուզի «Հակաճառութիւն» (1908թ., Կ.Տեր-Մկրւոչյանի հետ) և «Ընդդեմ հերձուածոց»-ը (Գ և Ե գրքեր, 1910թ., Կ.Տեր-Մկրտչյանի հետ)։ 1957թ. պատրաստել է Եղիշեի «Վասն Վարդանայ և Հայոց պատերազմին» երկի քննական բնագիրը և հրատարակել աշխարհաբար զուգահեռ թարգմանությամբ։ Շոշափելի ավանդ ունի երկլեզվյան թարգմանական բառարանների ստեղծման գործում։ Նրա հեղինակակցությամբ լույս են տեսել «Ռուս-հայերեն նոր բառարան» (հ.1-2, 1933-35թթ), «Հայ-ռուսերեն բառարան» (1947թ.), իսկ իր հեղինակությամբ՝ «Օտարազգի դարձվածքների գրպանի բառգրքույկ» (1935թ.) և այլն։ Մեծ ավանդ ունի մարքսիզմ-լենինիզմի երկերի թարգմանությունների գործում։ 1904թ. ստացել է փիլիսոփայական, 1943թ.՝ բանասիրական (առանց դիսերտացիայի պաշտպանության) գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան (1945թ-ից՝ պրոֆեսոր)։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով: 1959թ. արժանացել է Հայաստանի գիտության վաստակավոր գործչի կոչման։ Մահացել է Երևանում: