Գրիգոր Վանցյան

Լեզվաբան, գրաքննադատ

Թորգոմ Գուշակյան

Բանասեր, թարգմանիչ, եկեղեցական գործիչ

Սուրեն Բադալյան

Ճարտարապետ, ճարտարագետ

Ալբերտ Մուշեղյան

Գրականագետ, թարգմանիչ

Յան Իսահակյան

Ճարտարապետ

Հենրի Գարուկյան

Գեղանկարիչ

Վահան Անդրեասյան

Բանաստեղծ, երգահան, եկեղեցական գործիչ

Արմեն Ադիլխանյան

Կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր

Ավագ Ավագյան

Կինոռեժիսոր

 

 

 

 

ԽԱՉԻԿ ՍԱՄՈՒԵԼՅԱՆ

Իրավագետ, պատմաբան, ազգագրագետ, թարգմանիչ

8 օգոստոս, 1873 - 16 հոկտեմբեր, 1940

Ծնվել է Կերչ քաղաքում (Ղրիմի մոտ): Թեոդոսիայի գիմնազիան ավարտելուց հետո, իրավաբանական կրթություն է ստացել Պետերբուրգի համալսարանում (1895-1900թթ), իսկ 1901-03թթ սովորել է Ենայի համալսարանում։ 1907-20թթ աշխատել է Վաղարշապատում (այժմ՝ Էջմիածին), Նոր Նախիջևանում (այժմ՝ Դոնի Ռոստով), Թիֆլիսում, Շուշիում, Բաքվում, Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի)՝ հիմնականում որպես լրագրող և մանկավարժ (դասավանդել է ընդհանուր պատմություն, ռուսերեն և գերմաներեն լեզուներ, վարել տեսչական պաշտոններ)։ Զուգահեռաբար՝ 1903-16թթ աշխատակցել է «Ազգագրական հանդես»-ին, եղել դրա խմբագրական մասնաժողովի և «Հայոց ազգագրական ընկերության» անդամ։ Հայաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո ընտրվել է Էջմիածնի գիտական ինստիտուտի կոլեգիայի անդամ, ապա աշխատել ՀԽՍՀ արդարադատության ժողովրդական կոմիսարիատում։ 1924թ-ից եղել է Հայաստանի պետական կենտրոնական արխիվի տնօրենը։ 1934թ-ից մինչև կյանքի վերջը դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում և Հայկական մանկավարժական ինստիտուտում, միաժամանակ աշխատելով Նյութական մշակույթի ինստիտուտում (1936թ-ից՝ պրոֆեսոր)։ 1897թ-ից բազմաթիվ գիտական հոդվածներ է տպագրել «Մշակ», «Տարազ», «Արշալույս», «Սուրհանդակ» և այլ պարբերականներում։ Մի շարք հոդվածներում հետազոտել է արյան վրեժի ու փրկանքի ինստիտուտի աստիճանական զարգացումը հնագոլյն ժամանակներից մինչև 19-րդ դարի վերջը («Արյան վրեժ և փրկանք», 1903թ.), առևանգմամբ ու գնմամբ ամուսնության զարգացման փուլերը («Առևանգմամբ և գնմամբ ամուսնություն», 1904թ.), ուղենշել հայոց հին իրավունքի ուսումնասիրության մեթոդները («Հայոց հին իրավունքը և նրա հետազոտության մեթոդը», 1904թ.), սովորութային իրավունքի տվյալների ու հին կանոնների հիման վրա պարզաբանել ժառանգմանն առնչվող շատ հարցեր («Հայոց ժառանգական իրավունքը», 1907թ.), ցույց տվել եկեղեցու դերը իրավաբանական հուշարձանների ստեղծման գործում («Իրավունք և կրոն», 1908թ.), ներկայացրել գերդաստանի զարգացման փուլերը («Հայ նահապետական գերդաստան», 1908թ.), առաջ քաշել Հայկական լեռնաշխարհում մայրական տոհմի երբեմնի գոյության և հայերի մեջ մայրիշխանության վերապրուկների հարցեր («Մայրական իրավունք», 1910թ.)։ Վիեննայում հրատարակած «Մխիթար Գոշի «Դատաստանագիրքը» ու հայոց քաղաքացիական իրավունքը» (1911թ.) գրքում քննել է միջնադարյան Հայաստանում դատարանակազմության, դատավարության, ծնողական ու գույքային իրավունքի հարցեր և այլն։ «Հայ հին իրավունքի պատմություն» արժեքավոր մենագրության մեջ (հ.1, 1939թ.) հանգամանորեն շարադրել է հայ հին և միջնադարյան իրավունքի զարգացման պատմությունը։ «Հին Հայաստանի կուլտուրան» եռահատոր աշխատության (1931-41թթ) մեջ ամփոփել և շարադրել է Հայկական լեռնաշխարհի նյութական և հոգևոր մշակույթի պատմությունը։ Առաջին հատորը նվիրված է պալեոլիթի և նեոլիթի, երկրորդ հատորը՝ բրոնզի ու վաղ երկաթի դարաշրջաններին։ Երրորդ հատորում անդրադարձել է տոհմերի ու ցեղերի առաջացմանը, աշխատանքի հասարակական բաժանումներին, դասակարգային հարաբերությունների ձևավորմանը, ամուսնության ձևերին, արյան վրեժին, ծիսական սովորույթներին, նահապետական գերդաստանին, գյուղական համայնքին և այլն։ Գրել է նաև «Նախնադարյան հասարակության պատմություն» (1938թ.), «Խալդեական հասարակություն» (1938թ.), «Հին Արևելքի պատմություն» (1938թ.) և այլ ուսումնական գրքույկներ։ Դեռևս 1900թ. հայ պարբերական մամուլում գրականա-գիտական վերլուծության է ենթարկել 19-րդ դարի 2-րդ կեսի և 20-րդ դարի սկզբի ռուս գրականության խոշոր ներկայացուցիչների (Վ.Գարշին, Ն.Գոգոլ, Լ.Տոլստոյ, Ի.Տուրգենև, Ա.Չեխով, Մ.Գորկի) գեղարվեստական ստեղծագործությունները։ Մահացել է Երևանում: Խաչիկ Սամուելյանի անունով է կոչվել Երևանի թիվ 47 միջնակարգ դպրոցը:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար