Գրիգոր Խլաթեցի

Մատենագիր, բանաստեղծ, երաժիշտ

Հեղինե Ղորղանյան

Օպերային երգչուհի

Հարություն Քյուրդյան

Պատմաբան, բանասեր, արվեստաբան

Հակոբ Կարապենց

Արձակագիր

Զոյա Պետրոսյան

Ջութակահար

Վարդգես Պետրոսյան

Արձակագիր, դրամատուրգ

Գևորգ Սարգսյան

Դրամատուրգ, արձակագիր

Սուրեն Դանիելյան

Գրականագետ

Մարիա Գուլեգինա

Օպերային երգչուհի

Արայիկ Ալեքյան

Քանդակագործ

 

 

 

 

ՄԱՐՏԻՐՈՍ ՂՐԻՄԵՑԻ

Եկեղեցական, պետական գործիչ, մատենագիր

6 հուլիս, 1620 - 25 օգոստոս, 1683

Մարտիրոս Կաֆացի

Ծնվել է Կաֆա (այժմ՝ Թեոդոսիա, Ղրիմ) քաղաքում, Գրիգորի և Խաթունի ընտանիքում: Սովորել է Կաֆայի Սբ. Նշան վանքում, ապա տեղափոխվել Թոխաթ և աշակերտել տաղասաց Ստեփանոս քահանա Թոխաթեցուն: Ուսումնառությունը շարունակել է Երուսաղեմի Սբ. Հակոբյան վանքում՝ Աստվածատուր Տարոնացու մոտ: 1659-60թթ եղել է Կ.Պոլսի պատրիարքը, 1661-64թթ՝ Ղրիմի թեմի եպիսկոպոսը, 1680-83թթ՝ Երուսաղեմի պատրիարքը: Կարևոր դեր է խաղացել Եղիազարյան-Հակոբյան պայքարում (1664-80թթ): Եղիազար Ա Այնթափցին փորձում էր ստեղծել Էջմիածնին հակաթոռ կաթողիկոսություն, որի դեմ դուրս եկավ Էջմիածնի կաթողիկոս Հակոբ Դ Ջուղայեցին: Ընդդիմադիր թևը, սակայն, փաստորեն ղեկավարում էր Ղրիմեցին, որին և հաջողվեց խանգարել իրականացնելու միասնական կաթողիկոսության տրոհումը: Թողել է մատենագիտական հարուստ ժառանգություն: Նրա գրչին են պատկանում «Կարգ և թիւ թագաւորաց ազգիս Հայոց» (1672թ.) չափածո ժամանակագրությունը, «Պաամութիւն Ղրիմայ յերկրի» (1672թ.), որ կարևոր աղբյուր է Ղրիմի հայ գաղութի պատմության համար, «Ողբ Երեմիա մարգարեին...» (17-րդ դարի 70-ական թթ) երկերը: 1672թ. չափածոյի է վերածել Հայսմավուրքը, գրել է ներբողներ, թվերի մասին չափածո վիճաբանություն («Յաղագս թուոց») և այլն: Նրան բնորոշ է եղել երգիծանքը: Եղել է վերարթնացման շրջանի առաջին տաղերգուներից, որ զավեշտին սոցիալական շեշտ է տվել: Նրա երգիծական ոտանավորների հերոսները ժամանակի եկեղեցական-քաղաքական գործիչներն են: Մահացել է Եգիպտոսում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար