Զապել Պոյաճյան

Գեղանկարչուհի, արձակագիր, դրամատուրգ

Վահագն Գրիգորյան

Արձակագիր, թարգմանիչ

Հրաչյա Բեյլերյան

Բանաստեղծ, թարգմանիչ

Մարինե Պետրոսյան

Դերասանուհի

Արտակ Հերիքյան

Հաղորդավար, լրագրող

 

 

 

 

ՀԱԿՈԲ ՆԱԼՅԱՆ

Մատենագիր, եկեղեցական գործիչ

26 նոյեմբեր, 1706 - 19 հուլիս, 1764

Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Զիմարրա գյուղաքաղաքում, որը գտնվում է Տիվրիկից դեպի հյուսիս արևելք ընկած Եփրատ գետի աջ ափին: Հայտնի է եղել նաև «Զիմարացի», «Ակնեցի» անուններով: Հայրը եղել է Պողոս Նալօղլին, իսկ մայրը՝ Թամամը։ Մինչև 14 տարեկանը մնացել է իր ծննդյավայրում, այնուհետև եկել Կ.Պոլիս և իր ուշիմության պատճառով ընդունվել Հովհաննես Կոլոտ պատրիարքի կողմից հիմնած Սկյուտարի դպրատուն։ 1728թ. ձեռնադրվել է աբեղա: Իբրև եպիսկոպոս առաջին անգամ հիշատակվել է 1730թ.։ Չորս տարի անց, Կոլոտ պատրիարքի կողմից ուղևորվել է Երուսաղեմ, որպեսզի օգնի Շղթայակակիր պատրիարքին, ով դժվարությամբ էր կարողանում հաղթահարել Երուսաղեմի Հաննա արքեպիսկոպոսի մահվան վիշտը։ Այս կապակցությամբ նրան շնորհվել է վարդապետության ծայրագույն աստիճանը՝ «Աստվածաբան» կոչումը։ 1741թ., երբ մահացել է Հովհաննես Կոլոտ պատրիարքը, համաձայն վերջինիս կտակի, Նալյանը գլխավորել է Պոլսո հայոց պատրիարքությունը։ Դառնալով պատրիարք՝ գահակալում է մինչև 1749թ. մարտի 26-ի տեղի ունեցած իրադարձությունները, երբ Երուսաղեմի միաբան Պրոխորոն վարդապետ Սիլիստրեցին կամ Ռուսճուքցին մի քանի հայ իշխանների համաձայնությամբ, ինչպես նաև արքունի սպասավորների հովանավորությամբ մայր եկեղեցի է գալիս, որպես պատրիարք և բռնությամբ պարտադրում հեռանալ Նալյանին։ Երկրորդ անգամ Կ.Պոլսի պատրիարք Նալյանն ընտրվել է 1762թ. ու գահակալել միայն երկու տարի։ Պայքարելով կաթոլիկ եկեղեցու ազդեցության դեմ՝ ձգտել է հայությանը համախմբել Հայոց եկեղեցու շուրջը: Հիմնադրել է Կ.Պոլսի Գումգափու թաղի Մայր դպրատունը և դասավանդել այնտեղ: Նրա աշխատություններն ունեն աստվածաբանական-դավանաբանական բնույթ: Առանձնակի արժեք ունի Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության»-ը և ներբողներին նվիրված լուծմունքը, որտեղ փորձ է արված բանասիրական-աղբյուրագիտական և աստվածաբանական առումով քննել նրա գրական ժառանգությունը: Նրա առաջաբանով, առաջին անգամ հրատարակվել է Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոց»-ը (1762թ.): Մահացել է Կոստանդնուպոլսում, թաղվել Պերա (Բերա) թաղամասի գերեզմանատանը, Հակոբ Դ Ջուղայեցու գերեզմանի հարևանությամբ:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար