Կարապետ Գրիգորյանց

Գեղանկարիչ, գրող

Վահրամ Ալազան

Բանաստեղծ, արձակագիր

Ջոն Կիրակոսյան

Պատմաբան, պետական գործիչ

Ռուբեն Ղևոնդյան

Գեղանկարիչ, բեմանկարիչ

Լևոն Վարդանյան

Քանդակագործ

Արև Պետրոսյան

Գեղանկարչուհի

Ալինա Մարտիրոսյան

Դերասանուհի

Յաննա Գաբրիելյան

Դերասանուհի, բեմադրիչ

 

 

 

 

ԻՍԱՀԱԿ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Փիլիսոփա, գրաքննադատ

4 մայիս, 1863 - 30 դեկտեմբեր, 1928

Ծնվել է Թիֆլիսում: 1883թ. ավարտել է տեղի Ներսիսյան դպրոցը: Կրթությունը շարունակել է Գերմանիայում. ունկնդրել Այզենախի (Թյուրինգիա) ուսուցչական սեմինարիայի դասընթացները, սովորել Լայպցիգի ու Ենայի համալսարանների փիլիսոփայական ֆակուլտետներում: 1888թ. վերադարձել է Թիֆլիս և մինչև կյանքի վերջը զբաղվել մանկավարժությամբ՝ Ներսիսյան, Հովնանյան և Գայանյան դպրոցներում դասավանդելով տրամաբանություն, հոգեբանություն, մանկավարժություն, պատմություն, աշխարհագրություն, գերմաներեն ու հայերեն: Մասնակցել է Լայպցիգի հայ ակադեմիական, Կովկասի հայ գրողների, ուսուցիչների, ազգագրական, հրատարակչական, բարեգործական և այլ ընկերությունների ու միությունների աշխատանքներին, խորհրդային իշխանության տարիներին՝ մշակութային շինարարության ծավալմանը: Սկզբում, Վ.Հումբոլդտի, Վ.Վունդտի ազդեցությամբ, պաշտպանել է իդեալիստական հայացքներ, իսկ հետո իր քննարկած խնդիրները (հոգեկանի էություն, հոգեկանի և նյութականի, փորձի և տեսության, զգայականի և բանականի փոխհարաբերություններ և այլն) մեկնաբանել է մատերիալիստորեն, քննադատել է հասարակության մասին սուբյեկտիվ իդեալիստական և աստվածաբանական պատկերացումները, ընդգծել քննական պատմություն ստեղծելու անհրաժեշտությունը: Չթերագնահատելով անհատի դերը՝ նա պատմության կերտող է համարել ժողովրդին, հասարակական զարգացման հիմնական նախապայման է դիտել նյութական բարիքների արտադրությունը: Քննել է նաև բարոյադաստիարակչական, գեղագիտական և տեսական այլ հարցեր (հումանիզմ ու հայրենասիրություն, անհատական, ազգային ու համամարդկային երջանկություն, դաստիարակության իդեալ, հասարակության գեղագիտական դաստիարակություն, արվեստի հասարակական դեր ու նշանակություն և այլն): Հեղինակել է հայ և համաշխարհային գրականությանը (Գ.Սունդուկյան, Ռ.Պերպերյան, Վ.Փավւազյան, Գյոթե, Ժ.Ռուսո, Ա.Չեխով, Մ.Գորկի) նվիրված բազմաթիվ գրաքննադատական հոդվածներ: Հայերեն է թարգմանել գեղարվեստական ու գիտական աշխատություններ: Եղել է հայ իրականության մեջ էքսպերիմենտալ մանկավարժության հիմնադիրներից ու տարածողներից (բայց չի բացարձակացրել էքսպերիմենտի դերը): Հեղինակել է նաև մանկավարժական բնույթի հոդվածներ, դասավանդման ծրագրեր ու կանոններ, մեթոդական ձեռնարկներ: Աշխատությունները հրատարակվել են նաև «Լ.», «Լորդ», «Պանդուխտ ռուսահայ», «Ի.Հ.», «Բրիչ», «Գյուղասեր», «Մանկավարժ» ծածկանուններով: 1928թ. պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով: Մահացել է Թիֆլիսում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար