Առնոլդ Մարտիրոսյան

Բեմադրիչ, դերասան

Վարազդատ Հարությունյան

Ճարտարապետ, տեսաբան

Ռուբեն Աղաբաբյան

Ճարտարապետ, բանաստեղծ

Արտեմ Մեջինյան

Քամանչահար

Հեկտոր Ռշտունի

Գրականագետ, գրաքննադատ

Ռաֆայել Արամյան

Արձակագիր, թարգմանիչ

Մայքլ Քրմոյան

Երգիչ, դերասան

Թերեզա Գրիգորյան

Բալետի արտիստ, պարուսույց

Գրիգոր Խանջյան

Գեղանկարիչ

Մարտիրոս Գուշագճյան

Բանաստեղծ, բառարանագիր, թարգմանիչ

Սուրեն Առաքելյան

Կինոռեժիսոր

Մերուժան Տեր-Գուլանյան

Գրող, հրապարակախոս

Սեդրակ Երկանյան

Դաշնակահար, դիրիժոր

Աղասի Թալալյան

Գեղանկարիչ

Հերմինե Նավասարդյան

Բանաստեղծ, թարգմանիչ

Հայկ Մելիքյան

Դաշնակահար

Էդգար Հակոբյան

Ջութակահար

Արթուրո Սայան

Դերասան, ռեժիսոր

Լյուբով Թադևոսյան

Օպերային երգչուհի

 

 

 

 

ԳԱԲՐԻԵԼ ԱՅՎԱԶՈՎՍԿԻ

Պատմաբան, թարգմանիչ, եկեղեցական գործիչ

10 մայիս, 1812 - 8 ապրիլ, 1880

Գաբրիել Այվազյան

Ծնվել է Թեոդոսիայում (այժմ՝ Ղրիմ)։ Եղել է ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու եղբայրը։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի գավառական դպրոցում։ 1826թ. ուղարկվել է Վենետիկի Սբ. Ղազար կղզի, որտեղ ավարտելով ուսումը, դարձել է Մխիթարյան միաբանության անդամ (1830թ.), ձեռնադրվել վարդապետ (1834թ.)։ Այնուհետև ստանձնել է փիլիսոփայության և աստվածաբանության ուսուցչի պաշտոն՝ միաժամանակ վարելով միաբանության ընդհանուր քարտուղարի գործերը։ 1842-48թթ դասավանդել է Վենետիկի Ռափայելյան վարժարանում։ 1843թ. հիմնադրել և խմբագրել է (մինչև 1848թ.) «Բազմավեպ»-ը։ 1848-56թթ եղել է Փարիզի Մուրադյան վարժարանի տնօրենը և հայոց պատմության ու լեզվի ուսուցիչ։ Գժտվելով Մխիթարյանների հետ՝ 1856թ. վերադարձել է հայ առաքելական եկեղեցուն և մնացել Փարիզում, ուր Ս.Թեոդորյանի և Խ.Գալֆայանի հետ հիմնադրել ու ղեկավարել է Հայկազյան վարժարանը։ 1855-58թթ խմբագրել և հրատարակել է «Մասյաց աղավնի» ամսագիրը։ 1858թ. վերադարձել է Ռուսաստան ու նշանակվել Նոր Նախիջևանի (այժմ՝ Դոնի Ռոստով) և Բեսարաբիայի թեմակալ։ Թեոդոսիայում հիմնել է Խալիբյան վարժարանը (որի տեսուչն էր 1858-65թթ), շարունակել է հրատարակել (մինչև 1865թ.) «Մասյաց աղավնի»-ն։ 1867թ. Էջմիածնում ձեռնադրվել է եպիսկոպոս, 1871թ-ից՝ արքեպիսկոպոս։ Գևորգ Դ կաթողիկոսի հրավերով կարգվել է Գևորգյան ճեմարանի տեսուչ (1875-76թթ) և Թիֆլիսի թեմական առաջնորդ։ Գրել է «Համառօտ պատմութիւն ռուսաց» (1836թ.), «Պատմութիւն Օսմանեան պետութեան» (հ.1-2, 1841թ.), «Նիկոլ եպիսկոպոս և պատմութիւն դարձին հայկազանց Լեհաստանի ի կաթոլիկութիւն» (1877թ.), «Պատմութիւն Խալիպեան ուսումնարանին ազգիս հայոց» (1880թ.), «Խանգարմունք հայկաբանութեան ի հնումն և ի նորումս» (1869թ.), «Ուղղագրութիւն լեզուիս հայոց» (1869թ.), «Նախակրթանք հայերէն լեզուի...» (մաս 1-3, 1860-77թթ), «Ընթերցարան լեզուին ռուսաց» (1862թ.) և այլ գործեր։ Ունի մի շարք կրոնաաստվածաբանական աշխատություններ։ Տիրապետելով եվրոպական ու արևելյաև 12 լեզուների՝ թարգմանական նշանակալի ժառանգություն է թողել։ Իտալերենից թարգմանել է Սիլվիո Բելլիքոյի «Բանաք իմ» վիպակը (1853թ.), ֆրանսերենից՝ Հովսեփ Տրոզի «Խորհրդածութիւնք» տրակտատը (1854թ.), ռուսերենից՝ Ի.Կռիլովի առակները (աշխարհաբար)։ Հայերենից իտալերենի է թարգմանել Մովսես Խորենացու և Ագաթանգեղոսի Պատմությունները (1841թ., 1843թ.)։ Արտահայտել է կրոնավորների ու ունևոր խավերի շահերը՝ անվերապահորեն պաշտպանելով տիրող հասարակական ու քաղաքական կարգերը։ «Ազգասիրության» ու «միաբանության» կոչելով ազգին՝ նա դատապարտել է քաղաքացիական պատերազմը, ապստամբությունը, «անհնազանդությունը», հեղափոխությունը և նրանց, ովքեր ընդդիմանում էին «օրհնաբանյալ տերությանը» և «երկպառակության» հրահրում ազգը։ Այս հողի վրա էլ գաղափարական սուր հակամարտության մեջ էր հայ հեղափոխական-դեմոկրատ Միքայել Նալբանդյանի, Ս.Ոսկանի և ուրիշների հետ։ Մ.Նալբանդյանն իր երկերում անհաշտ պայքար է մղել նրա հետադիմական հայացքների դեմ, անխնա քննադատության ենթարկել նրա՝ «քաղաքական կարգերի ընդհանուր պաշտպանության» սկզբունքները։ Մահացել է Թիֆլիսում։