Գալուստ Շերմազանյան

Բանահավաք, դրամատուրգ

Գարեգին Սրվանձտյան

Ազգագրագետ, եկեղեցական գործիչ, բանասեր-բանահավաք

Միքայել Փորթուգալ

Բանասեր, հայագետ

Մամիկոն Գևորգյան

Դրամատուրգ, թարգմանիչ

Մուշեղ Աղայան

Կոմպոզիտոր, երաժշտագետ

Տիրան Երկանյան

Ճարտարապետ

Արշալույս Արշարունի

Բանաստեղծ, գրականագետ, թատերագետ

Սերգեյ Սարինյան

Գրականագետ

Առաքել Առաքելյան

Գեղանկարիչ

Սերժ Առաքելյան

Բանաստեղծ, լրագրող

Արմեն Սմբատյան

Կոմպոզիտոր

Արմեն Միրաքյան

Օպերային երգիչ

 

 

 

 

ԶԱՊԵԼ ԵՍԱՅԱՆ

Արձակագիր, թարգմանիչ

4 փետրվար, 1878 - 24 ապրիլ, 1943

Զապել Հովհաննիսյան

Ծնվել է Կոստանդնուպոլսի Սկյուտար թաղամասում: Եղել է գեղանկարիչ Տիգրան Եսայանի կինը: 1892թ. ավարտել է Սկյուտարի Սբ. Խաչ վարժարանը: 1895թ. վերջերին տեղափոխվել է Փարիզ և աշխատակցել է Գվիդոն Լուսինյանի ֆրանսերեն-հայերեն բառարանին՝ իբրև սրբագրիչ և խմբագիրներից մեկը, միաժամանակ Սորբոնի համալսարանում լսել գրականության դասընթացներ: Փարիզում մտերմացել է հայ մտավորականների մի լայն շրջանակի հետ՝ Արշակ Չոպանյան, Երվանդ Օտյան, Էդգար Շահին, Սիամանթո և ուրիշներ: 1895թ. «Ծաղիկ» հանդեսում լույս է ընծայել առաջին «Երգ առ գիշեր» արձակ բանաստեղծությունը, այնուհետև «Մասիս», «Անահիտ», «Արևելյան մամուլ», «Ազատանարտ» և այլ պարբերականներում հրատարակել է նովելներ, պատմվածքներ, գրականագիտական հոդվածներ, թարգմանություններ: Ստեղծագործական հասունության արտահայտությունը եղան «Սկյուտարի վերջալույսներ» (1905թ.), «Կեղծ հանճարներ» (1905թ.), «Հլուները և ըմբոստները» (1906թ.), «Շնորքով մարդիկ» (1907թ.) վիպակները: 1908թ. վերադարձել է Կ.Պոլիս: 1909թ. Կիլիկիայի հայերի ջարդից անմիջապես հետո Կ.Պոլսի Հայոց պատրիարքարանի հանձնախմբի կազմում մեկնել է դեպքերի վայր, ականատես եղել ազգակիցների ոզբերգությանը և տպավորությունները ներկայացրել «Ավերակներու մեջ» (Կ.Պոլիս, 1911թ.) գրքում, իսկ «Ազատամարտ» թերթում տպագրել հոդվածներ աղետի մասին: Այս թեմայով հեղինակել է նաև «Անեծքը» (1911թ.) և «Նոր հարսը» (1911թ.) պատմվածքները: 1915թ. ապաստանել է Թիֆլիսում: Հայոց Ցեղասպանության (1915թ.) մասին հիշողություններ հրատարակել Բաքվի «Գործ» ամսագրում։ 1918թ. Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրներում կազմակերպել է հայ տարագիրների և ողբերի հավաքման ու տեղավորման գործը։ Այդ տարիներին գրել է «Վերջին բաժակը» (1916թ.), «Հոգիս աքսորյալ» (1919թ.) վիպակները, բողոքել քաղաքական և սոցիալական անարդարությունների դեմ, ֆրանսիական և այլ երկրների պարբերականներում տարբեր լեզուներով հրատարակել է հայկական ջարդերի մասին բազմաթիվ հոդվածներ, մի շարք նովելներ, պատմվածքներ և ակնարկներ: Երկար ժամանակ եղել է Հայաստանի օգնության կոմիտեի Փարիզի մասնաճյուղի անդամ և աշխատակցել Փարիզում լույս տեսնող «Երևան» թերթին: 1926թ. այցելել է Հայաստան և ստացած տպավորություններն ամբողջացրել «Պրոմեթեոս ազատագրված» (1927թ.) գրքում։ Գրողի լավագույն ստեղծագործություններից են նաև «Նահանջող ուժերը» (1926թ.), «Սիլիհտարի պարտեզները» (1935թ.), «Մուրադի ճամփորդությունը» (1990թ.) գործերը: 1933թ. խորհրդային կառավարության հրավերով եկել է Երևան և աշխատանքի անցել Երևանի պետական համալսարանի արտասահմանյան գրականության ամբիոնում՝ վարելով եվրոպական և մասնավորապես ֆրանսիական գրականության դասընթացը: 1933թ. հաստատվել է Հայաստանում։ 1934թ-ից եղել է Հայաստանի գրողների միության անդամ: Հրատարակել է հոդվածներ՝ նվիրված գրականության ու արվեստի հարցերին, կատարել թարգմանություններ: Եղել է 1930-ականների գրական կյանքի եռանդուն ու ազնիվ մասնակիցներից, խորությամբ հասկացել է տիրող մթնոլորտի ողբերգական հետևանքները և համարձակորեն պաշտպանել է Եղիշե Չարենցին, Ակսել Բակունցին և գրականության մյուս առաջատարներին: 1937թ. դարձել է ստալինյան ռեժիմի և ստոր մատնությունների զոհ, բանտարկվել ու աքսորվել է Սիբիր: Մահացել է Բաքվի բանտում: Կա վարկած, որ խեղդվել է: 1957թ. հետմահու արդարացվել է:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար