Զաքարիա Շեհրիմանյան

Գրող, փիլիսոփա, թարգմանիչ

Սոնգոտ Քրիշտոֆ

Հայագետ, պատմաբան, ազգագրագետ, թարգմանիչ

Նադեժդա Պապայան

Օպերային երգչուհի

Օլգա Քալանթարովա

Դաշնակահար

Մարիետա Շահինյան

Գրող, հրապարակախոս, թարգմանիչ

Սեդրակ Բարխուդարյան

Հնագետ, պատմաբան

Լուսիա Աբրահամյան

Դերասանուհի

Մհեր Խաչատրյան

Հաղորդավար, դերասան

 

 

 

 

ԳԱՌՆԻԻ ՀԵԹԱՆՈՍԱԿԱՆ ՏԱՃԱՐ

Գառնիի հեթանոսական տաճարը (ամրոց, հնավայր) գտնվում է Կոտայքի մարզի համանուն գյուղում, Ազատ գետի աջ ափին։ Կառուցվել է մ.թ. 1-ին դ. կեսերին՝ ամրոցի վերակառուցման շրջանում (մ.թ. 77թ.): Մ.թ. 1-ին դ. կեսերին այն ավերել են հռոմեական զորքերը։ 1-ին դ. 70-ական թթ տաճարը վերականգնել է Տրդատ Ա թագավորը, որի թողած հունարեն արձանագրության մեջ այն անվանված է "անառիկ ամրոց"։ Արտաշեսյան և Արշակունյաց թագավորների օրոք Գառնին եղել է նշանավոր ամրոց, զորակայան և ամառանոց, իսկ 4-րդ դ.՝ եպիսկոպոսանիստ բնակավայր։ Ամրոցն ավերվել է արաբական նվաճումների ժամանակ, բայց ավանը պահպանել է իր գոյությունը և 9-րդ դ. կեսերին աճել ու դարձել է գյուղաքաղաք։ 10-րդ դ. սկգբին Աշոտ Բ Բագրատունի թագավորի օրոք վերականգնվել է նաև ամրոցը։ Ազատ գետի կիրճում՝ եռանկյունաձև բարձր հրվարդանի վրա կառուցված համալիրը երկու կողմերից պաշտպանված է 100մ բարձրությամբ ուղղաձիգ ժայռերով, որոնք միանում են 180մ երկարությամբ պարսպապատով: 24 սյուները խորհրդանշում են օրվա 24 ժամերը: Հետագայում տաճարը եղել է հայոց արքայական ընտանիքների ամառանոց: Կատարվել են հնագիտական պեղումներ, որոնց ժամանակ բացվել է վաղ բրոնզեդարյան բնակատեղին`կացարաններով և բազմաթիվ գտածոներով: Ուրարտական շրջանում (մ.թ.ա. 8-6-րդ դդ.) ամրոցի պարսպապատերն ամրացվել են, և կանգնեցվել է տաճարի` 1-ին դ-ի կառույցի նախատիպը: Քրիստոնեական կրոնի ընդունումից հետո այն եղել է Տրդատ Գ թագավորի քրոջ՝ Խոսրովդուխտի "ամառանոցային սենյակը": Կործանվել է 1679թ-ի երկրաշարժի ժամանակ։ Կործանված տաճարի մասերը, նրբաքանդակ սյուների կտորներն ու պատերի քարերը, խոյակներն ընկած էին տաճարի շուրջը։ Այս հանգամանքը հնարավոր դարձրեց տաճարի վերականգնումը, ինչը կատարվեց 1969-75թթ՝ ճարտարապետ Ա.Սահինյանի նախագծով և անմիջական ղեկավարությամբ: Ըստ ընդհանուր հորինվածքի` շենքը պերիպտեր է, որի տարածական-ծավալային կառուցվածքը, վեր ելնելով բարձր պատվանդանի վրայից, պսակվում է հարուստ մշակված ճակատներով։ Ենթադրվում է, որ տաճարը նվիրված է եղել արևի աստված Միհրին։ Միհրը` իբրև լույսի, ճշմարտության խորհրդանիշ, հաճախակի պատկերվել է ցուլի (խավարի) դեմ մենամարտելիս։ Տաճարի մոտ գտնվել է սպիտակ մարմարից քանդակված ցուլի կճղակ, որը պատկանել է քրիստոնեական կրոնի տարածման ժամանակ ոչնչացված հեթանոսական կուռքին: Այս հոյակապ հուշարձանը այսօր` վերականգնված վիճակում, շարունակում է հիացմունք պատճառել մարդկանց և հանդիսանում է համաշխարհային արժեք ներկայացնող հայ ժողովրդի հեթանոսական շրջանի նյութական մշակույթի հոյակապ կոթողներից մեկը։

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար