Հակոբ Մանանդյան

Պատմաբան, բանասեր

Աստղիկ Երամյան

Դերասանուհի

Նորայր Աղաջանյան

Գեղանկարիչ

Սևակ Արզումանյան

Գրականագետ, գրաքննադատ

Կիմ Երիցյան

Դերասան

Ռուբեն Սարգսյան

Կոմպոզիտոր

Ակսել Բակունց

Երաժիշտ, ջազմեն

Սերգեյ Մարկոսյան

Կոմպոզիտոր, երաժշտագետ

Վիկտոր Հովհաննիսյան

Գեղանկարիչ, բեմանկարիչ

Անուշ Նագգաշյան

Բանաստեղծ

Անի Բատիկյան

Ջութակահար

 

 

 

 

ԱՎԱՆԻ ԿԱԹՈՂԻԿԵ ԵԿԵՂԵՑԻ

Կաթողիկե (Ծիրանավոր) եկեղեցին գտնվում է Երևանի Ավան վարչական շրջանում: 591թ. Բյուզանդիան Հայաստանի իրեն ենթակայության տակ գտնվող տարածքում հունադավան (քաղքեդոնական) կաթողիկոսություն հիմնեց` Հովհան կաթողիկոսի գլխավորությամբ։ 609թ. պարսիկների կողմից գերեվարված Հովհան կաթողիկոսը վախճանվեց։ Նրա աճյունը տեղափոխվեց Ավան` ամփոփվելով տաճարի տարածքում կառուցված դամբարանում։ Ըստ Ճարտարապետներ Թ. Թորամանյանի և Կ. Ղաֆադարյանի ուսումնասիրությունների` տաճարը կառուցվել է 6-րդ դարում։ Համալիրը բաղկացած է Կաթողիկե (Ծիրանավոր) եկեղեցուց, Ավանի Տաճարից և կաթողիկոսական պալատից։ Շրջակայքում պահպանվել են կոթողներ (5-6-րդ դարեր) ու արձանագիր խաչքարեր, (13-17-րդ դարեր) միջնադարյան գերեզմանոցի հետքեր։ Ավելի ուշ` 1938-68թթ ընթացքում ամրակայման, մասնակի վերականգնման և բարեկարգման աշխատանքներ են կատարվել։ Հայտնաբերվել է Ամենայն հայոց Եզր կաթողիկոսի ծածկագիր արձանագրությունը (7-րդ դարի 30-ական թթ), որն Ավանում պահպանված գաղտնագրման առաջին օրինակն է։ Համալիրի հիմնական կառույցը հայ միջնադարյան ճարտարապետության մեջ առաջին քառախորան, անկյունային խորշերով եկեղեցին է։ Կիսավեր է, պահպանվել են 2-2,5 մ բարձրությամբ պատերը։ Մուտքերը երկուսն են` արևմտյան շքամուտք և հարավային, որով եկեղեցին կապվել է կաթողիկոսական պալատի հետ։ Արևմտյան մուտքի վերևում` ներսից, իբրև բարավոր ագուցված է մի խոշոր վիշապաքար (մ.թ.ա. 3-2-րդ հազարամյակներ)։ Արտաքինից ուղղանկյուն, ներսից խաչաձև հորինվածքով եկեղեցին նաև արտաքին անկյունավոր խորշեր ունի։ Ամենայն հավանականությամբ, դա հետագայում է արվել` կառույցը թեթևացնելու և գեղեցկություն հաղորդելու նպատակով։ Տաճարի չորս անկյուններում կառուցվել են նաև ավանդատներ, որոնց շնորհիվ կառույցի ներքնամասի հորինվածքը խաչաձև է դառնում։ Տաճարը միայն մեկ խոշոր գմբեթ է ունեցել։ Այն մասամբ ավերվել է 1679թ. մեծ երկրաշարժից։ Տաճարը մեզ է հասել խիստ վնասված վիճակով։ Պահպանվել են արտաքին պատերի հատվածները, գմբեթի կամարներն ու չնչին մասը։ Պահպանված հատվածը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում, քանի որ հենց այս տաճարի ճարտարապետական հորինվածքն է նախատիպ հանդիսացել վաղ միջնադարյան Հայաստանի մի շարք հոյակապ կառույցների համար:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար