Ամիրդովլաթ Ամասիացի

Բժիշկ, բառարանագիր, մատենագիր

Հովհաննես Չամուռճյան

Հրապարակախոս, բանասեր, թարգմանիչ

Կարապետ Բասմաջյան

Բժիշկ, պատմաբան, բառարանագիր

Հարություն Դաղբաշյան

Բառարանագիր, պատմաբան

Բենիամին Նուրիկյան

Արձակագիր, թարգմանիչ

Մուշեղ Իշխան

Արձակագիր, դրամատուրգ, բանաստեղծ

Հովհաննես Գրիգորյան

Բանաստեղծ, թարգմանիչ

Ալին Գոյան

Երգչուհի

 

 

 

 

ՀԱՆԴԱԲԵՐԴ

Հանդաբերդը գտնվում է Քնարավան գյուղից ոչ հեռու: Կանգնեցված է անանցանելի անտառապատ լեռան գագաթին: Բոլոր կողմերից բերդը շրջապատված է ուղղաձիգ ժայռերով: Դեպի դարպասը տանող միակ ճանապարհը ներկայացնում է իրենից նեղ արահետ, որը ձգվում է ժայռերի վրայով և որոշ հատվածներում նեղանում մինչև մեկ ոտնաչափ: Լեռան բնական արգելքների գլխավերևում վեր է խոյանում հզոր պարիսպը, որի բարձրությունը հասնում է 8մ, իսկ հաստությունը` 1,3մ: Ամրոցը ընդգրկում է գրեթե ուղղանկյունաձև տարածություն` 92х60մ մակերեսով: Արտաքին պարիսպը ուժեղացված է բարձր աշտարակներով: Բերդը շարված է տեղական կոպտատաշ քարից: Ժայռերում դուրս են փորված մի քանի փոս, որոնք ջրամբարի դեր էին խաղում և պաշարման ժամանակ լցվում էին անձրևաջրով: Այդ փոսերի խորությունը 5մ է. հնում այն եղել է զգալի ավելի շատ: Բերդը տանող նեղ արահետի մոտ կա կիսակլոր ժայռափոր խուց` հարթ հատակով: Հավանաբար դա եղել է պահակատեղի, սակայն հնարավոր է նաև, որ խորշը  ծառայել է որպես աղոթարան, քանի որ կառուցվածքով նմանվում է եկեղեցու ապսիդի: Վաղ շինությունները պատկանում են 5-րդ դարին: Ի սկզբանե բերդը ներկայացնում էր իրենից ոչ մեծ շինություն, որը գրավում էր 19х16մ տարածություն: Հետագայում այդ շինությունը կառուցապատվեց և վերածվեց միջնաբերդի` շրջապատված հզոր պարիսպով: 9-րդ դարի 1-ին կեսին, Արցախի հյուսիսային տիրությունների իշխան Ատրներսեհ Սմբատյանը կառուցեց բոլոր անհրաժեշտ միջոցները` ապահով ու երկարատև պաշտպանության համար: Ամրոցը ձեռք է բերում հսկայական չափեր և վերածվում հզոր պաշտպանական կենտրոնի: Հանդաբերդի շրջակայքում գտնվող որոշ լեռնագագաթներին կառուցված էին պահակակետեր` այսպես կոչված` ուղեկից բերդեր:  Հանդաբերդը բազմիցս հիշատակվել է հայ պատմիչների գործերում: Համաձայն Դադիվանքում գտնվող խաչքարի արձանագրության, 1142-82թթ ամրոցը պատկանել է Վերին Խաչենի իշխաններ Վախթանգյաններին: 1250թ. բերդը հիշատակվում է Կիրակոս Գանձակեցու «Պատմության» մեջ: 1312թ. այն նույնպես հիշատակվում է Խաչակապի «Թարգմանչաց վանքի Ավետարանում» որպես Դոփյան իշխանների ռազմավարական կառույցներից մեկը: Ամրոցի մոտակայքում պահպանվել են բազմաթիվ ճարտարապետական հուշարձաններ, որոնց ուսումնասիրության ժամանակ հայտնաբերվել են Հանդաբերդին վերաբերվող արձանագրություններ:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար