ՔՆԱՐԻԿ ՏԵՐ-ԴԱՎԹՅԱՆ

Բանասեր, պատմաբան, թարգմանիչ

Քնարիկ Արևշատյան

Ծնվել է 1926թ. սեպտեմբերի 6-ին, Իրանի Թավրիզ քաղաքում: 1934թ. ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Հայաստան: 1935-45թթ սովորել է Երևանի Ա.Պուշկինի անվան միջնակարգ դպրոցում, 1945-50թթ՝ Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում, 1951-53թթ՝ նույն ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում: 1951-71թթ գործակցել է Երևանի Մ.Մաշտոցի անվան Մատենադարանի հետ, ռուսերեն թարգմանել հայ միջնադարյան գրականության հուշարձանները: 1972թ-ից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Մ.Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում: 1975թ. թեկնածուական ատենախոսություն է պաշտպանել «Հայ վարքագրությունը 11-15-րդ դարերում» թեմայով: 1995թ. դոկտորական է պաշտպանել՝ «Քրիստոնեական գրականության զարգացման ուղիները Հայաստանում» թեմայով: Գիտական գործունեությունն սկսել է թարգմանական աշխատանքներով՝ Անանիա Շիրակացու «Տիեզերագիտություն» (1962թ.) և մի շարք վարքագրական գործեր ամփոփող «Հայ սրբախոսական գրականության հուշարձաններ» (1973թ.) գրքերով: Այնուհետև հետևողականորեն զբաղվել է հայ միջնադարյան գրականության բնագրերի և հատկապես վարքագրական ու կրոնաբարոյախրատական թեմաներով գործերի ուսումնասիրությամբ, քննական բնագրերի կազմությամբ, ծանոթագրմամբ և ռուսերեն թարգմանությամբ: 1996թ. ստացել է բանասիրական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան: Հեղինակել է վարքերի և վկայաբանությունների ժանրային կառուցվածքը, վարքագրական կոդ հասկացությունը, որի հիման վրա էին ներկայացվում սրբերի ու նահատակների գրական դիմանկարները, վարքագրական ժանրի ձևավորումը բյուզանդական գրականության մեջ, ապա և անցումը հայ գրականությանը սկսած Ոսկեդարյան շրջանից ու հետո ժանրի պատմական զարգացումը հայկական միջնադարում թարգմանական և ինքնուրույն գրական հուշարձանների քննությամբ: «Հայ վարքագրությունը 11-15-րդ դդ» (1980թ.) գրքում մանրամասն անդրադարձել է այս հարցերին, հայ սրբախոսական գրականության պատմությունը ներկայացնելով ըստ վարքերի և վկայաբանությունների գրության ժամանակի, որով հայ վարքագրությունը դիտարկվում է հայ գրականության և հայ ժողովրդի պատմության համատեքստում ու վարքագրական գրականության ընթացքի պարբերացումը կատարվում է ըստ այդմ: Այն կարևոր դրույթն է առաջ քաշվում, որ սկսած 5-րդ դարից և հատկապես Ավարայրից հետո հայ վարքագրության հերոսները դառնում են ոչ միայն պարզապես սրբակենցաղ և ճգնակյաց անձնավորությունները, այլև նրանք, ովքեր այդ հատկանիշներն ունենալուց բացի իրենց կարևոր ավանդն են բերել հայ մշակույթին, դպրությանը և կամ էլ հանուն հավատի ու հայրենիքի նահատակներ են: Ըստ այդմ՝ հայկական առաջին վարքերը նվիրված են հայ հոգևոր-մշակութային կյանքի ժամանակի ամենանշանավոր գործիչներին: Հայ միջնադարյան կրոնաբարոյախրատական բնույթի գործերից է 1994թ. լույս տեսած նրա «Հայելի վարուց»-ը: Ռուսերեն է թարգմանել ու հանգամանալից ուսումնասիրությամբ և ծանոթագրություններով ներկայացրել «Աղբյուրներ միջնադարյան Հայաստանի բարձրագույն դպրոցների պատմության (12-15-րդ դդ) (1983թ.), «Վկայաբանութիւն Սրբոց Հռիփսիմեանց» (1996թ.), Ագաթանգեղոսի «Հայոց պատմություն» (2004թ.), Կարապետ Գաբիկյանի «Եղեռնապատում Փոքուն Հայոց և նորին Մեծի մայրաքաղաքին Սեբաստիոյ» (2015թ.), Հովհաննես Սեբաստացու «Պատմութիւն Սեբաստիոյ», Թովմա Մեծոփեցու «Հիշատակարանը» և այլ աշխատություններ:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար