Գաբրիել Ավետիքյան

Լեզվաբան, բառարանագիր, բանասեր, աստվածաբան

Երվանդ Օտյան

Արձակագիր, երգիծաբան, լրագրող

Բագրատ Բորյան

Պատմաբան

Ռոմանոս Մելիքյան

Կոմպոզիտոր, դիրիժոր

Ալեքսանդր Սարուխան

Ծաղրանկարիչ

Կարեն Խաչատրյան

Կոմպոզիտոր

Օգոստինոս Սեքուլյան

Բնագրագետ, լրագրող

Հայկ Յաղճյան

Դիրիժոր

Լուսինե Մուրադյան

Հաղորդավար, լրագրող

Անի Ամիրյան

Հաղորդավար

 

 

 

 

ՀՌԻՓՍԻՄԵ ՋԱՆՓՈԼԱԴՅԱՆ

Հնագետ

26 օգոստոս, 1918 - 25 օգոստոս, 2004

Ծնվել է Երևանից փախած Սևանի ավազանում ժամանակավորապես ապաստանած ընտանիքում։ Շուտով ընտանիքը վերադարձել է Երևան, ուր նա հաճախել է դպրոց։ 1935թ. ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, 1940թ.՝ Երևանի պետական համալսարանի պատմալեզվագրական ֆակուլտետը։ Նույն թվականից աշխատանքի է անցել Հայաստանի ազգային թանգարանում: Նա թանգարանում աշխատել է նաև 1939թ., ուսմանը զուգահեռ, երբ տոնվել է «Սասունցի Դավիթ» էպոսի հազարամյակը։ Այստեղ էլ արժանացել է հնագետ, արևելագետ, ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու ուշադրությանը։ Վերջինս 1942թ. նրան է տրամադրել դեռևս 1917թ. իր կողմից Նոր Գետիկի վանքում ընդօրինակած վիմագրերի ձեռագիր օրինակը, հանձնարարել մեկնել հնավայր, տեղում ստուգել, համեմատել և նորովի ընդօրինակել, վերծանել վանքի վիմագրերը։ Աշխատանքային պաշտոնավարումը սկսելով պատմության թանգարանում, հատկապես տարվել է հնագիտությամբ, առավել ևս, երբ 1944թ. իր կյանքը ընդմիշտ կապել է նշանավոր գիտնական Բորիս Պիոտրովսկու հետ։ Ապրելով Լենինգրադում, ուր տեղափոխվել էր մշտական բնակության դեռևս 1947թ-ից, իր մշտական մասնակցությունն է բերել Միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր մայրաքաղաք Դվինի պեղումներին, հրապարակել միջնադարյան ապակեգործությանն ու սնդկամաններին նվիրված մենագրություններ, բազմաթիվ հոդվածներ։ Գիտական գործունեության զգալի մասը նվիրել է Դվինի պեղումներից հայտնաբերված միջնադարյան ապակեգործությանը։ Մասնակցել է 1989թ. Լենինգրադում կայացած 15-րդ միջազգային գիտական կոնգրեսի աշխատանքներին, որը նվիրված էր ապակեգործությանը։ Այստեղ նա կարդացել է երկու զեկուցում։ 1964-90թթ պաշտոնավարել է ԽՍՀՄ հնագիտության ինստիտուտի Լենինգրադի բաժանմունքը։ Թեկնածուական ատենախոսության թեմա է ընտրել «Մխիթար Գոշը և Նոր Գետիկի վանքը» խորագրով թեզը, որը հաջողությամբ պաշտպանել է 1948թ.։ Աշխատությունը հիմնականում շարադրված է Նոր Գետիկի վանքի որմերին առկա վիմագրերի, պատմիչների վկայությունների գիտական համակողմանի քննության վրա։ Ուսումնասիրության էջերում այլ խնդիրների հետ հեղինակը քննության է առել «ժամատուն-գավիթ» տերմինների գործածության եզրերը միջին դարերում, դրանց իմաստը և հիմնավորել ժամատուն-գավիթների առաջացման ու վերջինիս հետագա իմաստավորումները։ 1977թ. վիմագրագետ Ս.Ավագյանի հետ հրապարակել է «Դիվան հայ վիմագրության» համապատասխան հատորը, որն ընդգրկել էր Իջևանի շրջանի պատմական հուշարձանների վիմագրերը։ Նոր Գետիկի վանքի վիմագրերից բացի հավաքել, վերծանել է նաև Հաղարծնի, Ջուխտակ վանքի, Մաթոսավանքի վիմագիր արձանագրությունները՝ համապատասխան ծանոթագրություններով: Հրատարակել է նաև հայ արձանագրություններին նվիրված այլ աշխատանքներ։ Մասնավորապես, ուշագրավ են Հյուսիսային Ուրալում 1970թ. պատահականորեն գտնված սրի վրա եղած արձանագրության վերծանությանը նվիրված հոդվածները։ 1984թ. արևելագետ Վ.Բարտոլդի հիշատակին նվիրված ընթերցումներում ներկայացրել է մի հաղորդում Մերձվոլգյան շրջանում հայտնաբերված հայկական խաչքարերի վրա հանդիպող վիմագրերի մասին։ Նույն խնդրին էր նվիրված նրա «Անիից և Բոլղարից գտնված երկու գործվածքի մասին» զեկուցումը։ Հիմք ընդունելով գործվածքների զարդաձևերը, գործելու տեխնիկան՝ հավաստել է դրանց Անի քաղաքից ծագելու խնդիրը։ Դրանով ապացուցել է, որ գոյություն են ունեցել առևտրական և մշակութային կապեր Հայաստանի միջնադարյան մայրաքաղաք Անիի և մերձվոլգյան քաղաքների միջև։ Մահացել է Սանկտ Պետերբուրգում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար