ՌՈՒԲԵՆ ՕՐԲԵԼԻ

Հնագետ

23 ապրիլ, 1880 - 9 մայիս, 1943

Ծնվել է Նախիջևանում: Եղել է արևելագետ, հնագետ Հովսեփ Օրբելիի և ֆիզիոլոգ Լևոն Օրբելիի եղբայրը: Եղել է ստորջրյա հնագիտության հիմնադիրներից: 1903թ. ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, ապա դասախոսել նույն համալսարանում: 1906թ-ից եղել է քաղաքական իրավունքի մագիստրոս: Տեսական կուրսեր է անցել Ենայի ու Բեռլինի համալսարաններում, ստացել Ենայի համալսարանի իրավունքի դոկտորի գիտական աստիճան: 1918թ-ից դասախոսել է Տամբովի համալսարանում: Ղեկավարել է ԽՍՀՄ ծովերում ու գետերում ստորջրյա աշխատանքների հատուկ նշանակման արշավախումբը: Ասորեստանյան հարթաքանդակների, ջրասուզակների պատկերներով կնիքների, հունական հեղինակների (Հոմերոս, Հերոդոտոս, Եվրիպիդես, էսքիլես, Ստրաբոն և ուրիշներ) երկերի ուսումնասիրությամբ պարզել է ջրասուզակների հասարակական պատկանելությունը, աշխատանքի պայմանները, հանդերձանքն ու տեխնիկան: Հաստատել է, որ Լեոնարդո դա Վինչին եղել է ջրասուզական գործի խոշոր գիտակ, նրան է վերագրել ստորջրյա իջեցումների համար նախատեսված գազային շնչառական սարքի գյուտը: Իր աշխատանքներում անդրադարձել է Հայաստանին, գիտականորեն հավաստել, որ Լեոնարդո դա Վինչին եղել է Հայաստանում և իր ձեռագրերում հիշատակել Հայաստանի գետերը: Ճշգրտել է ջրասուզական զանգի հայտնագործման տարեթիվը: Նրա ղեկավարած արշավախումբը հայտնաբերել է ստորջրյա հունական քաղաքների մնացորդներ Ղրիմում, Օլվիայում, Խերսոնեսում և այլուր: 1939թ. արշավախումբը Բուգ գետից անվնաս հանել է մոտ 2500 տարի առաջ սուզված միափայտ սկյութ, նավակ: Առաջարկել է հնագույն իրերը ջրից հանելու և պահպանելու մեթոդներ, տվել ստորջրյա կառույցները պաշտպանելու նպատակով ծովափերն ամրացնելու գաղափարը, գիտության մեջ մտցրել «ստորջրյա հնագիտություն» տերմինը (հետագայում առաջարկել Է «ջրահնագիտություն» տարբերակը): Հեղինակել է իրավաբանական մի շարք աշխատություններ, գերմեներենից ռուսերեն է թարգմանել Օ.Բարի, ֆրանսերենից՝ Ա.Միշելի գործերը: Մահացել է Մոսկվայում: Երևանում Օրբելի Եղբայրների անունով կոչվել է փողոց: Ծաղկաձորում գործում Է Օրբելի եղբայրների տուն-թանգարանը:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար