Մարտիրոս Ղրիմեցի

Եկեղեցական, պետական գործիչ, մատենագիր

Ղևոնդ Ալիշան

Բանաստեղծ, պատմաբան, թարգմանիչ

Երվանդ Ոսկան

Քանդակագործ

Գրիգոր Չուբարյան

Իրավաբան, հրապարակախոս

Միքայել Արուտչյան

Գեղանկարիչ, բեմանկարիչ

Մարիամ Մոճոռյան

Դերասանուհի

Լևոն Զորյան

Ճարտարապետ, գրող

Ադամ Բարրո

Օպերային երգիչ

Վահագն Հակոբյան

Դաշնակահար

 

 

 

 

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ՔՅԱԹԻՊՅԱՆ

Բժիշկ, հրապարակախոս

29 մայիս, 1821 - 21 հոկտեմբեր, 1882

Մարգար Հովհաննես

Ծնվել է Ադրիանուպոլիսում։ Եղել է երգիծաբան Հակոբ Պարոնյանի հորեղբորորդին։ Նախնական կրթությունն ստացել է Ադրիանա­պոլսի ազգային վարժարանում, միջնակարգը` Կ.Պոլսի համայնքային դպրոցներից մեկում։ 1855-61թթ ուսանել է Փարիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Ուսումնառության տարիներին ծանոթացել է Միքայել Նալբանդյանի հետ (որը նրան անվանում էր բժիշկ Հովհաննես Քյաթիպ) և խանդավառվել նրա հեղափոխական գաղափարներով ու ծրագրերով։ Ընդունել է Ֆրանսիայի հպատակություն։ 1859թ. Փարիզում մասնակցել է Ստեփան Ոսկանյանի «Արևմուտք» պարբերականի հիմնադրմանը։ 1861թ. վերադարձել է Կ.Պոլիս, ապա՝ Ադրիանապոլիս և բժշկությամբ զբաղվել։ 1862թ. տեղափոխվել է Կ.Պոլիս, բնակություն հաստատել Ֆընդըկլի թաղամասում և բժիշկ աշխատել։ 1862թ-ից Զեյ­թու­նի ապստամբության օրերին եղել է Կ.Պոլսում հիմնադրված և «Մեղու» հանդեսի հրատարակիչ-խմբագիր Հարություն Սվաճյանի գլխավորած գաղտնի «հեղափոխական մարմնի» ղեկավար անդամներից մեկը։ 1862թ. մարտի 14-ին Կ.Պոլսից Միքայել Նալբանդյանին և Սերովբե Թագվորյանին ուղարկած նամակում (որն ընկել է ցարական ոստիկանության ձեռքը) հիշատակվել է որպես կապող օղակ արևմտահայ դեմոկրատների և համաեվրոպական ազատագրական շարժման առաջնորդների միջև։ Հետագայում գրավոր կապ է պահպանել Մ.Նալբանդյանի հետ, մինչև նրա ձերբակալվելը։ Կապեր է ունեցել արևմտահայ դեմոկրատների, Լոնդոնի ռուս վտարանդիներ Ալեքսանդր Հերցենի, Նիկոլայ Օգարյովի, իտալական ազգային ազատագրական շարժման առաջնորդ Ջուզեպպե Մաձձինիի հետ։ 1867թ. ընտրվել է Ազգային կենտրոնական վարչության Քաղաքական ժողովի անդամ, ապաէ Կ.Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական ընկերության անդամ և եռանդով մասնակցել ընկերության միջոցառումներին։ 1872թ-ից աշխատել է Կ.Պոլսի Կուլեդիբի թաղամասի Ֆրանսիական հիվանդանոցում, որպես բժիշկ, վիրաբույժ։ Կ.Պոլսում առաջինն է օգտագործել ստերիլիզացման մեթոդը և դրանով գրավել մասնագետների ուշադրությունը։ 1874-78թթ եղել է Սբ. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցի հոգաբարձության և Կ.Պոլսի Հայոց Բարեգործական ընկերության ղեկավարության անդամ։ Եղել է Կ.Պոլսի հայ համայնքում սիրված, հարգված և լայն ժողովրդականություն վայելած հասարակական գործիչ։ Իր տունը բուժարանի է վերածել և աղքատ հիվանդների ընդունել։ Վերջիններիս բուժելիս ոչ միայն բուժավճար չի վերցրել այլև, երբեմն դեղի փող է տվել։ Ճանաչված է եղել նաև սուլթանի պալատում ու օտար երկրների դեսպանատներում։ Նրա առաջավոր հայացքները և ժողովրդասեր գործունեությունը թշնամական մթնոլորտ են ստեղծել նրա շուրջը, հատկապես պալատական շրջանակում։ 1882թ. սուլթան Աբդուլ Համիդ 2-րդ-ի պալատական բժիշկը նրան հրավիրել է սուլթանի հարեմի կանանցից մեկի ծննդաբերությունը վարելու։ Բարեհաջող ծննդաբերությունից՝ մոր և մանկան կյանքը փրկելուց հետո սուլթանը պալատի բժշկապետի պաշտոնն է առաջարկել նրան։ Շնորհակալություն հայտնելով՝ բժիշկը մերժել է առաջարկը՝ ասելով, որ ինքը «աղքատների բժիշկ է և կփափագի միշտ այդպես մնալ»։ Այդ մերժումով, փաստորեն, նա վիրավորել է սուլթանին։ Նույն օրը հրավիրվել է մի թուրք փաշայի տուն՝ հիվանդի նայելու, որտեղից չի վերադարձել։ Անհայտ, չպարզված և խորհրդավոր հանգամանքներում նրա՝ վնասվածքներ ստացած և խեղդամահ արված դիակը գտել են Կ.Պոլսի Կադըգյուղ թաղամասի ծովափին։

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար