Արմեն Տիգրանյան

Կոմպոզիտոր, դիրիժոր

Արամ Թորոսյան

Ճարտարապետ, գրող

Մկրտիչ Արմեն

Բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ

Փայլակ Մանուկյան

Ճարտարապետ

Արկադի Մաղդասյան

Կրկեսի արտիստ, ակրոբատ

Անահիտ Սեկոյան

Արձակագիր

Հրաչյա Ղափլանյան

Բեմադրիչ, դերասան

Գոհար Գասպարյան

Օպերային երգչուհի

Վարուժան Նալբանդյան

Արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ

Տիգրան Լևոնյան

Օպերային երգիչ, բեմադրիչ

Գեորգի Թովմասյան

Գեղանկարիչ

Անահիտ Արփեն

Արձակագիր

Մարի Սանթրոսյան

Դերասանուհի

Եվա Սուջյան

Երգչուհի, երաժիշտ

Ժորա Սարգսյան

Դաշնակահար

 

 

 

 

ԱՐՄԵՆ ՕՀԱՆՅԱՆ

Պարուհի, դերասանուհի, արձակագիր, թարգմանիչ

30 մայիս, 1887 - 22 սեպտեմբեր, 1976

Սոֆյա Փիրբուդաղյան, Տեր-Օհանյան

Ծնվել է Շամախիում: 1906-08թթ խաղացել է Բաքվի և Նոր Նախիջևանի (այժմ՝ Դոնի Ռոստով) հայկական թատրոններում, ապա՝ ՄԳԹ-ում, պարարվեստում մասնագիտացել Լ.Նելիդովայի պլաստիկայի դպրոցում (Մոսկվա), ինչպես նաև Կ.Ստանիսլավսկու ստուդիայում։ Որոշ ժամանակ աշխատել է նաև Մոսկվայի Փոքր թատրոնում։ 1909թ. եղել է Թիֆլիսի օպերային թատրոնի մենապարուհի։ Տեղափոխվելով Պարսկաստան՝ դարձել է եվրոպական տիպի պարսկական առաջին թատրոնի հիմնադիրը։ 1910թ. Թեհրանում բեմադրել է Ն.Գոգոլի «Ռևիզոր»-ը՝ պարսկերեն (նաև խաղացել է Մարիա Անտոնովնայի դերը): 1914-16թթ սովորել է Սորբոնի համալսարանում։ Սեդայի դերակատարմամբ (Լ.Շանթի «Հին աստվածներ») Փարիզում հանդես է եկել Մ.Ջանանի բեմադրության մեջ, մասնակցել Լոնդոնի նրա հյուրախաղերին (1921թ.)։ Պարսկաստանում ուսումնասիրել է արևելյան պարեր և 1911թ-ից մինչև 1930-ականների սկիզբը որպես «պարսիկ պարուհի» հանդես է եկել տարբեր երկրներում՝ պրոֆեսիոնալ բեմում առաջին անգամ ցուցադրելով արևմտյան հանդիսատեսի համար տարաշխարհիկ արևելյան հնագույն և անտիկ աշխարհի լավ ոճավորված պարեր։ Օգտագործելով պարուհի Այսեդորա Դունկանի «ազատ պարի» մեթոդները, հայ, ռուս, պարսիկ երգահանների երաժշտությամբ և օգտագործելով զանազան դիմակներ, ներկայացրել է «Սալոմե», «Անահիտի տաճարում», «Մենություն», «Հաշիշ», «Դավաճանություն», «Շամախեցի մեծ խանը», «Հին աշխարհի կործանումը», «Ամուսնություն», «Միջնորդ կինը» և այլ պարային համարներ։ Ելույթ է ունեցել Լոնդոնում, Բրյուսելում, Միլանում, Սոֆիայում, Բուխարեստում, Կ.Պոլսում, Կահիրեում, ԱՄՆ-ի մի շարք քաղաքներում։ Նրա պարերը մեծամասամբ գրոտեսկային դիմակներով, արտահայտել են համամարդկային հույզեր, մտորումներ, ներկայացրել անցյալի բարքերը, կյանքի բազմազան կողմերը։ Հիմնավորվելով Փարիզում՝ իրեն նվիրել է գրականությանը, հրատարակել ինքնակենսագրական գրքեր ֆրանսերենով։ Դրանցից առաջինը «Շամախեցի պարուհին» էր՝ Անատոլ Ֆրանսի առաջաբանով (1918թ.), որը թարգմանվել է անգլերեն, գերմաներեն, իսպաներեն, շվեդերեն, ֆիններեն, եբրայերեն։ Այնուհետև հրատարակել է «Քաղաքակրթության ճիրաններում» (1921թ.), «Աշխարհի մեկ վեցերորդ մասում» (ԽՍՀՄ կատարած այցի ժամանակ արված նրա նոթերը, 1928թ.), «Նորին մեծության մենակատարը» (1929թ.) և «Օձեր գայթակղող կնոջ ծիծաղը» (1931թ.) գրքերը։ Ինքնատիպ դերասանուհին սիրային կապերի մեջ է եղել փարիզյան վերնախավի ազդեցիկ ներկայացուցիչների հետ, որոնց թվում էին քաղաքական գործիչ Մորիս Բառնեսը, նկարիչ Էմիլ Բեռնարը (որն ստեղծել է նրա դիմանկարը և գրել «Պարսկական պարուհի» գիրքը նրա մասին), արձակագիր Անդրե Ժերմենը, գրող Նատալի Բառնին և այլք։ 1927թ. ամուսնացել է մեքսիկացի դիվանագետ Մակեդոնիո Գարզայի հետ։ Որոշ ժամանակ անց նրանք բնակություն են հաստատել Մեքսիկայում։ 1936թ. Մեխիկոյում բացել է պարի դպրոց։ Ռուսերենից իսպաներեն թարգմանություններ է արել, իսպաներենով գրել մենագրություններ ռուս, խորհրդային և մեքսիկական գրականության մասին, այդ թվում՝ «Լև Տոլստոյ (1828-1910). կյանքը, դարաշրջանը, ստեղծագործությունները» (Մադրիդ, 1934թ.), «Գորկու ուղին մե՛րն է» (Մեխիկո, 1935թ.), «Իսպանական գրականության մարքսիստական վերլուծություն» (Մեխիկո, 1937թ.), «Երջանիկ Հայաստան» (Մեխիկո, 1946թ.), «Մեքսիկան և մշակույթը» (Մեխիկո, 1967թ.) և այլն։ Իր ստեղծագործություններից ամենաշատն արժևորել է «Վտարանդու երազանքը» պոեմը, որը գրել է հայերեն։ 1950թ. ավարտել է Մեխիկոյի ազգային համալսարանի փիլիսոփայության բաժինը։ 1958թ. ամուսնու հետ այցելել է Խորհրդային Միություն, եղել Հայաստանում և իր պահոցի (արխիվ) մի մասը նվիրել Երևանի Ե.Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանին։ Մահացել է Մեխիկոյում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար