Միքայել Թումանով

Հրապարակախոս, բանաստեղծ

Հակոբ Հարությունյան

Փիլիսոփա, երաժշտագետ, գրականագետ, լեզվաբան

Ադամ Մաշինյան

Գեղանկարիչ, գրաֆիկ

Զաքար Խաչատրյան

Գեղանկարիչ

Գրետա Գալստյան

Դերասանուհի

Տիգրան Մխիթարյան

Դերասան, բեմադրիչ

Արայիկ Բաբաջանյան

Դերասան, երգիչ

Լևոն Ախայան

Գեղանկարիչ

Արտյոմ Այրումյան

Ջութակահար

Էմմա Հոռոփյան

Հաղորդավար, լրագրող

 

 

 

 

ՍՊԱՆԴԱՐ ՍՊԱՆԴԱՐՅԱՆ

Հրապարակախոս, լրագրող

8 հունիս, 1849 - 28 ապրիլ, 1922

Ծնվել է Շուշիում: Միջնակարգ կրթությունն ստացել է տեղի Խալիպյան դպրոցում, որի վերջին դասարանից վտարվել է կրոնի ուսուցիչ Խ.Գալֆայանի հետ ընդհարվելու պատճառով։ 1872թ. ավարտել է Լայպցիգի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը, ստացել դոկտորի աստիճան և վերադարձել Թիֆլիս։ 1872-77թթ աշխատակցել է «Մշակ»-ին՝ «Դոկտոր Սպանդարյան» և «Յունիուս» ծածկանուններով, 1877թ. վերջերից՝ «Մեղու Հայաստանի»-ին, որի շնորհիվ վերջինս ձեռք է բերել ուրույն դիմագիծ հայ հասարակական կյանքում և վերածվել ծանրակշիռ օրաթերթի։ 1883թ. ստացել է «Նոր-դար» լրագրի հրատարակության իրավունքը և նույն թվականի դեկտեմբերին լույս ընծայել նրա առաջին համարը։ 1903թ. վերջին հայ եկեղեցապատկան կալվածքների և դպրոցական գույքի բռնագրավման կապակցությամբ Թիֆլիսում հրապարակային ելույթով հանդես է եկել ցարական կառավարության ազգային քաղաքականության դեմ, այդ պատճառով ձերբակալվել և վտարվել է Կովկասից։ 1910թ. մեկնել է Փարիզ։ 1912թ. ապրիլի 12-ին, որդու՝ Սուրեն Սպանդարյանի ձերբակալությունից հետո, Վ.Լենինը և Ն.Կրուպսկայան Փարիզում այցելել են նրան և դրամական օգնություն ցույց տվել։ Այնուհետև Վ.Լենինը նամակով խնդրել է Սպանդարյանների ընտանիքի բարեկամ Ո.Տեր-Հովհաննիսյանին (Մուրացանի կնոջը) հոգ տանել նրա և որդու մասին։ Ծանր հիվանդությունը նրան խանգարել է վերադառնալ հայրենիք։ Որպես ազգային-պահպանողական հոսանքի տեսաբան, հայ ժողովրդի փրկության և հուսալի ապագայի երաշխիքների թվում կարևոր տեղ է հատկացրել եկեղեցուն և կրոնին, ազգային եկեղեցին համարել «նեցուկ հայ ազգի գոյությանը»։ Այս առումով էլ բանավիճել է «Մշակ»-ի հետ, մերժել հայկական դպրոցները հոգևոր իշխանությունից անջատելու, ազգության ներսում դավանաբանական տարբերությունները հանդուրժելու Գրիգոր Արծրունու տեսակետները։ Հրապարակախոսական գործունեության ընթացքում հետևողականորեն անդրադարձել է հայ հասարակական կյանքի առաջընթացի այնպիսի խնդիրների, ինչպիսիք են երկսեռ կրթությունը, կանանց ու տղամարդկանց իրավահավասարությունը, մատաղ սերնդի հայեցի դաստիարակությունը, տպագրական գործի զարգացումը, մամուլի հեղինակության բարձրացումը։ Նա մեծապես նպաստել է հայ նոր և թարգմանական գրականության զարգացմանը։ Հասարակության առաջընթացի զորեղ միջոցներից է համարել թատրոնը, կոչ արել հայ գործիչներին օգնել թատերական գործի բարելավմանը։ Անդրադարձել է նաև չքավորության խնդրին, մասնավորապես բանվորության տնտեսական ծանր կացությանը, սակայն աշխարհայացքի սահմանափակության պատճառով հասարակության սոցիալական զարգացման ուղիներում ունեցել է սխալ կողմնորոշում։ Խրախուսելով կովկասյան ժողովուրդների բարեկամությունը՝ նա քննադատության է ենթարկել ցարական մամուլը՝ երկրամասում բնակվող ազգերի հարաբերություններում գժտություն սերմանելու համար։ Նրա հրապարակախոսության մեջ որոշակի տեղ են գրավել ազգային-ազատագրական պայքարի հարցերը։ Արևմտահայության ճակատագրին վերաբերող խնդիրներում, զգալով եվրոպական դիվանագիտության խոստումների կեղծությունը, հանգել է այն եզրակացության, որ ազատագրության իրավունք չեն ստանում, այլ ձեռք են բերում։ Այս առումով հատկանշական է նրա գնահատականը Գարիբալդիին, որպես ազատագրական պայքարի ղեկավարի։ Մահացել է Գերմանիայի Վիսբադեն քաղաքում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար