Հովհաննես Մկրյան

Բանասեր, պատմաբան

Լևոն Շանթ

Դրամատուրգ, արձակագիր

Հակոբ Սիրունի

Հայագետ, արևելագետ, գրող, գրականագետ

Լևոն Մելքոնյան

Ճարտարապետ

Գագիկ Սարգսյան

Պատմաբան, արևելագետ

Էռնեստ Մարտիրոսյան

Կինոռեժիսոր

Ազատ Եղիազարյան

Գրականագետ, գրող

Մարկ Աղաբալյանց

Կոմպոզիտոր, արձակագիր

Սոնա Վերդյան

Հաղորդավար, դաշնակահար

 

 

 

 

ՆԵՐՍԵՍ ՍԱՐԳԻՍՅԱՆ

Բանասեր, աղբյուրագետ

3 հոկտեմբեր, 1800 - 21 հունիս, 1866

Ծնվել է Տրապիզոնում: Աշխարհական անունը եղել է Սարգիս: 1823թ. հոգևոր նախնական աստիճանով հաստատվել է Վենետիկի Սբ. Ղազար կղզում։ 1829թ. ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա։ Եղել է Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ։ Մինչև 1843թ. ղեկավարել է միաբանության տպարանը, բարեխղճորեն սրբագրել հայագիտական հրատարակությունները, մասնակցել «Մատենագիրք նախնեաց» մատենաշարի հրատարակմանը։ Միաբանության մատենադարանի ձեռագրերի հիման վրա կազմել է հայ հին ու միջնադարյան, ինչպես նաև թարգմանչական երկերի մանրամասն ցուցակը՝ առանձնացնելով կորած կամ թերի պահպանված բնագրերը։ Հնագիտական-աշխարհագրական ուսումնասիրություններ կատարելու, պատմական և մատենագրական հուշարձաններ որոնելու նպատակով 1843-53թթ ճամփորդել է Հայաստանում և հարակից երկրամասերում։ Ուղևորության ընթացքում հետազոտել ու ճշգրտորեն նկարագրել է այցելած բնակավայրերի ու գավառների բնապատմական վիճակը, շինարարական և ճարտարապետական հուշարձանները, այլևայլ հնությունները, կազմել քարտեզներ ու հատակագծեր, նմանահանել արձանագրությունները (10-13-րդ դարերի վերաբերող 196 արձանագրություն՝ բնագիր և ռուսերեն թարգմանությամբ, հրատարակված են 1881թ. Մոսկվայում լույս տեսած «Հայկական արձանագրությունները Կարսում, Անիում և վերջինիս շրջակայքում» գրքում)։ Հավաքել և Վենետիկ է ուղարկել հարյուրավոր հայերեն մեծարժեք ձեռագրեր, հնագիտական իրեր, դրամներ, հայերեն, հունարեն, վրացերեն, արաբերեն և այլ լեզուներով բազմաթիվ վիմագիր հիշատակարաններ, գրի առել հայ ժողովրդական բանահյուսության նմուշներ։ Հավաքած նյութի հիման վրա գրել է «Տեղագրութիւնք ի Փոքր եւ ի Մեծ Հայս» (1864թ.) տեղեկատու բնույթի հայագիտական արժեքավոր աշխատությունը։ Զբաղվելով հայ հին և միջնադարյան արձակի ուսումնասիրությամբ՝ հրատարակել է «Վարք հարանց...» (հ.1-2, 1855թ.) մատենագրական կարևոր հուշարձանը։ Երկար տարիներ նվիրվել է Հովհան Ոսկեբերանի երկերի հայերեն հնագույն թարգմանությունների հավաքմանն ու ուսումնասիրությանը, դրանց մի մասը հրատարակել է «Ճառք» և «Մեկնութիւն թղթոցն Պաւղոսի» (հ.1-3, 1861-62թթ) խորագրերով։ Հայաստանի պատմական աշխարհագրության և մշակույթի վերաբերյալ փաստական հարուստ նյութ են պարունակում նաև 1843-53թթ Արսեն Բագրատունուն և Ղևոնդ Ալիշանին հասցեագրած նրա նամակները (մի մասը հրատարակվել է «Բազմավեպում», 1970-71թթ)։ Մահացել է Իտալիայի Ֆիեսսո քաղաքում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար