Հովհաննես Գայայան

Բառարանագիր

Շարասան

Դեղագործ, թատերագետ

Գեղամ Բարսեղյան

Արձակագիր, լրագրող

Գրիգոր Ներսիսյան

Բանաստեղծ, հարապարակախոս

Հակոբ Գույումճյան

Բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող

Գոռ Կիրակոսյան

Կինոռեժիսոր

 

 

 

 

ԳԵՂԱՄ ՏԵՐ-ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Արձակագիր, բանահավաք, լրագրող, պետական գործիչ

8 սեպտեմբեր, 1865 - 28 նոյեմբեր, 1918

Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Մշո գավառի Խեյպան գյուղում: Հայտնի է եղել Մշոյ Գեղամ, Տատրակ, Տարոնցի, Ասողիկ անուններով: Եղել է «Գավառի գրականություն» գրական հոսանքի ներկայացուցիչ, ՀՅԴ կուսակցության անդամ: 1876-82թթ սովորել է Մշո Սբ. Կարապետ վանքի ժառանգավորաց, ապա՝ Կեդրոնական վարժարաններում, 1885-87թթ՝ Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ Մասնակցել է Սասունի և Մշո դաշտի աշխատավորության ազգային-ազատագրական պայքարին։ 1888-94թթ և 1896-1908թթ եղել է Մուշի առաջնորդարանի քարտուղար, սերտ հարաբերություններ պահպանել հեղափոխական գործիչների և հայդուկների հետ։ Բողոքել է գավառապետ Մուսա բեկի վարած հակահայկական արարքների դեմ, հաջողել դատի տալ նրան, մասնակցել Կոստանդնուպոլիս 1890թ. նրա դատավարությանը։ Դրանից հետո հեռացել է Տիգրանակերտ և 1894-96թթ վարել տեղի Առաջնորդարանի քարտուղարի պաշտոնը։ 1908թ. երիտթուրքական հեղաշրջումից հետո ընտրվել է օսմանական խորհրդարանի երեսփոխան (մինչև 1915թ. Հայոց ցեղասպանությունը)։ Երկար տարիներ եղել է նաև ուսուցիչ։ Նրա ջանքերով շատ դպրոցներ են բացվել Տարոնի գյուղերում։ 1886թ-ից արևմտահայ պարբերականներում տպագրվել են նրա հավաքած բանահյուսական նյութերը, ավանդազրույցներն ու հեքիաթները, նրա պատմաբանասիրական հոդվածները, պատմվածքներն ու վիպակները («Սարգիս աղբարը», «Մայրամ ջոջիկը», «Փոր-մշակը», «Հովիվ Կարոն», «Հողատերն ու դրամատերը» և այլն)։ Գրողի արձակի թեման Տարոնի բնաշխարհն է, հայ գյուղացու տառապալից կյանքը, կենցաղն ու սովորույթները, պանդխտությունը, տիրող սոցիալական հակասությունները։ «Հողային հարցը հայաբնակ նահանգներու մեջ» (1911թ.) գրքույկում ներկայացրել է համիդյան բռնակալության տարիներին կատարված հողային բռնագրավումների պատմությունը, մերկացրել երիտթուրքերի հայահալած քաղաքականությունը։ 1931թ. հրատարակվել է նրա «Տարոն աշխարհի պատկերները ու պատմվածքները», նաև «Ապրիլյան կոտորածը» երկը, որտեղ դատապարտել է Թալեաթին և էնվերին։ 1915թ. չի տարագրվել ծանր հիվանդության պատճառով, մահացել է Կոստանդնուպոլսում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար