ՄԵԼՔՈՆ ԳՅՈՒՐՋՅԱՆ

Արձակագիր, հրապարակագիր

23 ապրիլ, 1859 - 20 հունիս, 1915

Մելքոն Կյուրճեան

Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Բալու քաղաքի Հավավ գյուղում: Փոքր հասակից տեղափոխվել է Կ.Պոլիս, սովորել Սկյուտարի ճեմարանում, ապա նույն թաղամասի Սբ. Խաչ վարժարանում, որն ավարտելուց հետո որպես ուսուցիչ աշխատել է Կ.Պոլսի հայկական դպրոցներում։ 1890-96թթ եղել է Կեդրոնական վարժարանի հայոց լեզվի ու գրականության դասատու, աշակերտներին գաղտնի դասավանդելով նաև հայ ժողովրդի պատմություն։ 1896թ. քաղաքական դեպքերից հետո մեկնել է Բուլղարիա, Վառնայում բաց արել Արծրունյան դպրոցը՝ ի հիշատակ Գրիգոր Արծրունու։ 1898թ. վերադարձել է Կ.Պոլիս, սակայն շուտով ձերբակալվել է և աքսորվել Կաստեմունի, որտեղ մնացել է մինչև 1908թ.՝ Օսմանյան սահմանադրությունը։ Գրական ասպարեզ է մտել 1883թ., աշխատակցելով պոլսահայ մամուլին, սակայն որպես գրող հայտնի է դարձել 1888թ., երբ Արփիար Արփիարյանի առաջարկով գրել է իր «Պանդուխտի կյանքեն» գրական ակնարկները, որոնք մաս-մաս տպգրվել են «Մասիս» շաբաթաթերթում։ Այդ տարիներին աշխատակցել է նաև «Արևելք» և «Հայրենիք» օրաթերթին։ Հետագայում, Կաստեմունիի աքսորավայրում, գրել է «Ճախճախուտքի մեջ. երկու առանցքի վրա» վեպը, որն անստորագիր սկսել է տպագրել Կ.Պոլսի «Սուրհանդակ» թերթում, սակայն, հազիվ 18 համարում լույս տեսած, գրաքննությունն իմացել է հեղինակի ով լինելը և արգելել, բռնագրավել 350 էջանոց վեպը և ոչնչացրել։ Աքսորավայրից պայքարել է նաև լեզվապայքարին՝ «Թղթակից ի Պոնտոս» ծածկանունով հոդվածներ տպագրել «Բյուզանդիոն» թերթում։ Օսմանյան սահմանադրությունից հետո շարունակել է մանկավարժական և գրական աշխատանքը։ Աշխատկցել է պոլսահայ թերթերի ու հանդեսների, նաև Թիֆլիսի «Մշակին», Զմյուռնիայի «Հայ գրականություն» հանդեսին։ Օգտագործել է Շահեն, Ավո և այլ ծածկանուններ։ Նրա «Պանդուխտի կյանքեն» ակնարկները առանձին գրքով լույս են տեսել 1931թ., Փարիզում։ Առանձին գրքով հրատարակած մյուս աշխատություններն են «Գրաբար լեզու» (դասագիրք, Կ.Պոլիս, 1913թ.) և «Մեսրոպ և Սահակ» (1913թ.)։ Հեղինակել է նաև «Պատիժը» (1892թ.), «Կյանքի մը քայքայումը» (1893թ.), «Երկու վերմակի տակ» (1895թ.), «Խանին վերին հարկը» (1909թ.), «Առանց փիլոնի քահանան» (1913թ.) և այլ պատմվածքներ: Ֆրանսերենից հայերեն է թարգմանել Օգյուստ Ռընանի «Հիսուսի կյանքը» գործը: 1910թ. Էջմիածնում մասնակցել է կաթողիկոսի ընտրություններին, որից հետո երկար հոդվածաշարով իր տպավորություններն է գրել «Արևելք» պարբերականում: Եղել է Հայոց ցեղասպանության զոհերից մեկը, ապրիլի 24-ին ձերբակալվել է, աքսորվել Անկարա ու սպանվել:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար