Մեսրոպ Փափազյան

Մանկավարժ, եկեղեցական, թատերական գործիչ

Գրիգոր-Միհրդատ Պըյըգլյան

Բանասեր, արևելագետ, իրավաբան

Լևոն Ասլամազյան

Գեղանկարիչ

Կարո Զաքարյան

Կոմպոզիտոր, դիրիժոր

Գաբրիել Էլ-Ռեգիստան

Արձակագիր, բանաստեղծ

Վասիլ Վարդանյան

Բեմանկարիչ, գեղանկարիչ

Վիգեն Խեչումյան

Արձակագիր

Հայկ Խաչատրյան

Արձակագիր

Արման Մանարյան

Կինոռեժիսոր

Եվգենի Վախթանգով

Գեղանկարիչ, բեմանկարիչ

Վրեժ Ներսեսյան

Պատմաբան, աստվածաբան

Արտակ Զիլֆիմյան

Կինոռեժիսոր

 

 

 

 

ՀՈՎՍԵՓ ԳԱԹԸՐՃՅԱՆ

Պատմաբան, թարգմանիչ, լեզվաբան

19 փետրվար, 1820 - 9 հունվար, 1882

Ավետիք Գաթըրճյան

Ծնվել է Կոստանդնուպոլսում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է Ղալաթիայի Մխիթարյան վարժարանում։ 1833թ. մեկնել է Վիեննա։ 1838թ-ից եղել է միաբանության անդամ, 1841թ-ից՝ ձեռնադրվել քահանա։ 1861թ. նշանակվել է Կ.Պոլսի Մխիթարյան դպրոցի վարիչ։ 1849թ. և 1852թ. Վիեննայում հրատարակել է «Տիեզերական պատմության» 1-ին և 2-րդ հատորները։ Մինչև նա մայրենի լեզվով համաշխարհային պատմության վերաբերյալ որևէ ձեռնարկ չի եղել հայ իրականության մեջ։ Ծրագրել էր աշխատությունը լույս ընծայել հինգ հատորով, սակայն հրատարակվել են միայն երկուսը (դեպքերի շարադրանքը հասցվել է մինչե 480)։ Աշխատության նախաբանում համաշխարհային պատմությունը բաժանել է երեք շրջանի՝ հին (աշխարհի ստեղծումից մինչև Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկումը, 476թ. կամ 480թ.), միջին (մինչև Ամերիկայի հայտնագործումը, 1492թ.) և նոր (Ամերիկայի հայտնագործումից հետո)։ Ընդհանուր պատմությանը զուգընթաց, ժամանակագրական կարգով, համառոտակի շարադրել է նաև Հայաստանի պատմությունը։ Հայաստանի նախաքրիստոնեական շրջանի պատմության, հայ ժողովրդի ծագման ու կազմավորման հարցերի մասին խոսելիս մեծ մասամբ կրկնել է Միքայել Չամչյանին։ Լինելով կղերա-ֆեոդալական պատմագրության ներկայացուցիչ, շատ հարցեր մեկնաբանել է կրոնական տեսակետից (օրինակ՝ 5-րդ դարի ազատագրական շարժումները Հայաստանում գնահատել է որպես կրոնական շարժումներ)։ Նրա աշխատության արժեքն այն է, որ հայոց պատմությունը շարադրել է համաշխարհային պատմության հետ կապված, որպես նրա բաղկացուցիչ մասերից մեկը։ 1864թ. լույս է ընծայել «Հիմնական տարբերութիւն կաթողիկե և Էջմիածնական դաւանութեանց», 1891թ.՝ «Հանգանակ հաւատոյ...» աշխատությունները, թարգմանել Քսենոփոնի, Ցիցերոնի և ուրիշների աշխատություններից։ Դեռ աշակերտական նստարանից հետաքրքրվելով դասական հայերենով՝ գտել է, որ առաջին թարգմանիչների լեզուն զգալապես տարբերվում է հետագա թարգմանիչների լեզվից։ Ա.Գարագաշյանի և Ղ.Հովնանյանի հետ նրա կատարած Բոսուետի «Խօսք վասն տիեզերական պատմութեան» (1841թ.) թարգմանության մեջ կյանքի է կոչել դասական հայերենը, մաքրելով այն օտարաբանություններից, ոչ հարազատ ձևերից ու բառերից, որ մուտք էին գործել նրա մեջ երկրորդ թարգմանիչներից սկսած։ Դասական հայերենը բաժանել է երկու շրջանի՝ 5-րդ դարի 1-ին կեսից առաջ և հետո։ Ընդունելով լեզուների առաջացման աստվածաշնչյան մեկնաբանությունը՝ նա նշել է հնդեվրոպական լեզուների հետ հայերենի ցեղակցությունը, նրա ծագումը հնդեվրոպական նախալեզվից և համարել հնդիրանական լեզվախմբի իրանական լեզու։ Մահացել է Կոստանդնուպոլսում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար