Արմեն Տիգրանյան

Կոմպոզիտոր, դիրիժոր

Արամ Թորոսյան

Ճարտարապետ, գրող

Մկրտիչ Արմեն

Բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ

Փայլակ Մանուկյան

Ճարտարապետ

Արկադի Մաղդասյան

Կրկեսի արտիստ, ակրոբատ

Անահիտ Սեկոյան

Արձակագիր

Հրաչյա Ղափլանյան

Բեմադրիչ, դերասան

Գոհար Գասպարյան

Օպերային երգչուհի

Վարուժան Նալբանդյան

Արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ

Տիգրան Լևոնյան

Օպերային երգիչ, բեմադրիչ

Գեորգի Թովմասյան

Գեղանկարիչ

Անահիտ Արփեն

Արձակագիր

Մարի Սանթրոսյան

Դերասանուհի

Եվա Սուջյան

Երգչուհի, երաժիշտ

Ժորա Սարգսյան

Դաշնակահար

 

 

 

 

ԱՐԱ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Քանդակագործ

7 ապրիլ, 1902 - 13 հունիս, 1969

Ծնվել է Կոստանդնուպոլսում: 1919-21թթ սովորել է տեղի գեղարվեստի վարժարանում, որտեղ հանդես է եկել ինքնուրույն դիմաքանդակներով, հայկական կոտորածների և առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությամբ` ողբերգական թեմաներ պատկերող կոմպոզիցիաներով: 1921-24թթ շարունակել է ուսումը Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի բարձրագույն դպրոցում` դիմաքանդակներով մասնակցել տեղի նկարիչների Kunst-gemeinschaft ընկերության ցուցահանդեսներին: Ավստրիայում ստեղծել է «Ռիխարդ Ռոբերտ» (1922թ.), «Կարլ Վայգել» (1922թ.), «Հեղինե Զատեյան» (1923թ.), դիմաքադակները, «Լուռ վիշտ» (1923թ.) կոմպոզիցիան, որոնք 20-րդ դարի հայկական քանդակագործության ինքնատիպ և լավագույն գործերից են: Կոմպոզիցիոն ստեղծագործություններում («Տառապանք», կավ, 1922թ., չի պահպանվել, «Լուռ վիշտ», մարմար, 1923թ.) շարունակել է ողբերգական սյուժեները` ռոդենյան ոճի պլաստիկական լուծումներով։ 1924թ. Վիեննայում ստացել է խորհրդային քաղաքացիություն և 1925թ. տեղափոխվել է Երևան: 1926թ. կազմակերպել է Հեղափոխական Ռուսաստանի նկարիչների ընկերակցության հայկական մասնաճյուղը և ընտրվել նախագահ: 1925-30թթ դասավանդել է Երևանի գեղարվեստաարդյունաբերական տեխնիկումում: 1945թ. նրա ղեկավարությամբ հիմնադրվել է Երևանի գեղարվեստական ինստիտուտը (այժմ` Երևանի գեղարվեստի ակադեմիա), որտեղ մինչև 1959թ. եղել է ռեկտորը, ապա` ամբիոնի վարիչ, արվեստանոցի ղեկավար (1947թ-ից` պրոֆեսոր): 1932-37թթ եղել է Հայաստանի նկարիչների միության նախագահը: 1920-30թթ ստեղծել է «Վահան Թոթովենց», «Մանուկ Աբեղյան», «Հրաչյա Աճառյան», «Մարիամ Ասլամազյան», «Միքայել Նալբանդյան», «Թորոս Թորամանյան», «Ալեքսանդր Շիրվանզադե», «Սուրեն Սպանդարյան», «Նաիրի Զարյան», «Ալեքսեյ Ջիվելեգով» դիմաքանդակները: Ստեղծել է նաև «Մայիսյան ապստամբության հերոսներին» հուշարձանի (1931թ.) մոնումենտալ հարթաքանդակները: Ընդգծված արտահայտչականությամբ առանձնանում են Նիկողայոս Տիգրանյանի և Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայանի փայտաքանդակները (երկուսն էլ` 1934թ.)։ 1942թ. Կիրովականում (այժմ` Վանաձոր) տեղադրվել է նրա լավագույն գործերից` Սերգեյ Կիրովի հուշարձանը (1992թ. հանվել է): 1943թ. ստեղծել է իր կոմպոզիցիոն մտահղացումների գլուխգործոցը` «Սահակ Պարթև և Մեսրոպ Մաշտոց» քանդակը (գիպս` 1943թ., փայտ` 1950թ.): Հետպատերազմյան շրջանում կերտել է դիմաքանդակների  շարք` «Ստեփան Շահումյան» (1949թ.), «Վարդան Աճեմյան» (1954թ.), «Րաֆֆի» (1957թ.), «Վալերի Բրյուսով» (1967թ.) և այլն, նաև` բազմաթիվ մոնումենտալ քանդակներ՝ «Հովհաննես Թումանյան», «Ալեքսանդր Սպենդիարյան» (համահեղինակ՝ Ղուկաս Չուբարյան, երկուսն էլ՝ 1957թ., Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի առջև): 1959-60թթ Հայաստանի ԳԱ նիստերի դահլիճում ու Երևանի բժշկական ինստիտուտում տեղադրվել են նշանավոր գիտնականների և բժիշկների բարձրաքանդակ պատկերաշարերը։ Բազմաթիվ են նրա ստեղծած մոնումենտները, որոնցում ներդրված նշանակալից գաղափարները հաճախ ընդհանրացված են համապատասխան ծավալաձևերով: Կոմպոզիցիոն գործերից են նաև դրամատիկական պաթոսով առլեցուն «Հիրոսիմա»-ն (բրոնզ, 1957թ.), «Տաթև»-ը (գիպս, 1962թ.), երկու կողմից դիտվող «Այգեկութ» ֆրիզը (գիպս, 1960թ.), ռիթմական հնարամիտ խմբավորում ունեցող «Սևան» բարձրաքանդակը (գիպս, 1961թ.)։ Քանդակագործը հայ կերպարվեստում լուրջ վաստակ ունի նաև որպես բեմանկարիչ։ Երևանի ու Լենինականի (այժմ` Գյումրի) թատրոններում ձևավորել է Ն.Շապովալենկոյի «Սև գնացք», Ա.Լունաչարսկու և Ս.Դեյչի «Նապոլեոնի արշավանքը», Գ.Սարյանի «Աչք» (երեքն էլ` 1931թ.), Հ.Պարոնյանի «Պաղաասար աղբար» (1933թ. և 1954թ.), «Մեծապատիվ մուրացկաններ» (հեղինակակից` Մ.Արուտչյան), Սլավինի «Ինտերվենցիա» (երկուսն էլ` 1934թ.), Մուրացանի «Գևորգ Մարզպետունի» (1941թ.), Շեքսպիրի «Համլետ» (1942թ.)։ Ճանաչվել է որպես Հակոբ Պարոնյանի լավագույն նկարիչ-մեկնաբանը հայ բեմում: Եղել է ՀԽՍՀ 2-րդ և 3-րդ գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ, 1958թ-ից` ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ: 1962թ. Երևանում, 1968թ. Սոսկվայում կազմակերպվել են նրա անհատական ցուցահանդեսները։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով: 1963թ. արժանացել է ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարչի կոչման, 1970թ.` Հայաստանի Պետական մրցանակի (հետմահու): Մահացել է Երևանում: 1973թ-ից Երևանում բացվել է Արա Սարգսյանի տուն-թանգարանը։ 

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար