ԿԱՐԱՊԵՏ ՊԱԼՅԱՆ

Ճարտարապետ

30 հունվար, 1800 - 15 հոկտեմբեր, 1866

Կարապետ ամիրա Պալյան

Ծնվել է Կոստանդնուպոլսում: Եղել է ճարտարապետ Գրիգոր Պալյանի որդին։ Անիում ուսումնասիրել է հայկական ճարտարապետությունը։ Հորից հետո նշանակվել է պալատական ճարտարապետ։ Սկզբում աշխատել է Հովհաննես ամիրա Սերվերյանի (քեռայրը), ապա որդու` Նիկողոս Պալյանի հետ: Ամենանշանավոր գործը Դոլմաբախչեի պալատն է (ավարտել է 1856թ.)` Ստամբուլի ամենագեղեցիկ կառույցներից մեկը։ Գործերից են Չիֆթե սարայլար (Զույգ պալատ, էյուբ), Սալը Բազարում Զեմիլի և Մյունիրեի անվան սուլթանական ծովափնյա (օգտագործվել է որպես Ազգային ժողովի շենք, Քաբաթաշի աղջկանց լիցեյ և Գեղարվեստի վարժարանին կից ճարտարապետության բաժին) պալատները, Չրաղանի հին պալատը (1836թ., 1839թ., 1843թ.), Իզմիթի իշխանական դղյակը, Բայըլդըմ դղյակի նորովի կառուցումը, Ելդըզի հին ապարանքը, Գյումյուշսուուի նախկին փայտաշեն (այժմյանը` քարուկիր) զորանոցը (1843թ., 1857-62թթ, այժմ` Ստամբուլի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի էլեկտրամեքենագիտության և նավաշինարարության ֆակուլտետներ և կենտրոնական գրադարան), Քուլելիի հեծյալների զորանոցը (Չենգելքյոյ քըշլասը), Թերքոսի ջրային ցանցը, Դիվանյոլուի Սուլթան Սահմուդի «սեբիլը», Քիրազլրի ամբարտակը (1833թ.), Բենդ-ի Ջեդիդ կամ Յենի բենդ (Մեծ կամ Նոր ամբարտակ, 1839թ.), Իզմիթի չուխայի գործարանը, Հերեքեի գործվածքեղենի գործարանը, Բաքըրքյոյի տպածոների, Բեյքոզի կաշվի գործարանները (1842թ., այժմ` մորթի-կոշիկի գործարան), Զեյթինբուրնուի մետաղագործարանը (1845թ.), Գյումյուշսուուի զինվորական հիվանդանոցը (1861-62թթ), Եդիկուլեի Սուրբ Փրկչյան ազգային հիվանդանոցը (1834թ., Հովհաննես ամիրա Սերվերյանի հետ), Դոլմաբախչեի կամ Բեզմըալեմ Վալիդե սուլթան ջամի մզկիթը (1853-54թթ, որդու` Նիկողոս Պալյանի հետ), Եդիկուլեի Սբ. Փրկիչ հիվանդանոցին կից Սբ. Հակոբ (1853թ.), Պեշիկթաշի Սբ. Աստվածածին (1838թ.), Քուրուչեշմեի Երևման Սբ. Խաչ (1834թ.), Կալաթասարայի Սբ. Երրորդության (1836-38թթ, Հովհաննես Սերվերյանի հետ) եկեղեցիները, վերանորոգել Զեյթինբուրնուի Սբ. Հակոբը (1852թ.), Բանդըրմա քաղաքի Հայ գյուղի Սբ. Սարգիսը (1858թ.), Բաբերդի Լսոնք գյուղի Սբ. Լուսավորիչ վանքն ու եկեղեցին, Մեքթեբ-ի Հարբիյե (ռազմական ուսումնարան Պանգալթիում, Ստամբուլ), Հարբիյե սիփահի օջաղը (այժմյան Ռադիոկոմիտեի շենքի վայրում), Սկյուտարի ճեմարան վարժարանը (1838թ., Հովհաննես Սերվերյանի հետ), Պեշիկթաշի հայոց գերեզմանատունն ու պարսպապատումը (1848թ.), Դիվան յոլուի Մահմուդ 2-րդի շիրմատունը (Մահմուդ, Աբդուլմեջիդ և Աբդուլ Ազիզ սուլթանների շիրմատները)։ Ակտիվորեն մասնակցել է հայ համայնքի հասարակական կյանքին, Սուլթան Աբդուլ Համիդից ձեռք է բերել Ազգային հոգևոր և գերագույն ժողովների արտոնագիրը (1847թ.), 1853թ. ընտրվել է գերագույն ժողովի, ապա` քաղաքական ժողովի անդամ։ Զբաղվել է նաև համայնքի մշակութային, կրթական-ուսումնական գործերով, Սկյուտարում կառուցել ճեմարան (1838թ.), հոգացել ծախսերը, Եդիկուլեի Սբ. Փրկիչ հիվանդանոցին կից հիմնել է գյուղատնտեսական ուսումնարան, մասնակցել Սբ. Հակոբ վանքին առընթեր հոգևոր ճեմարանի հիմնադրությանը, նյութապես օժանդակել Սբ. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցի (1834թ.) շինարարությանը և այլն: 1845թ. պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով: Մահացել է Կոստանդնուպոլսում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար