Ստեփանոս Թոխաթցի

Բանաստեղծ, գրիչ

Վարդան Մեշտուճյան

Արձակագիր, պատմաբան, թարգմանիչ

Սիամանթո

Բանաստեղծ

Վեներա Հակոբյան

Դերասանուհի

Վահագն Դավթյան

Բանաստեղծ, թարգմանիչ

Զարեհ Մելքոնյան

Բանաստեղծ, դրամատուրգ

Աբել Սիմոնյան

Պատմաբան

Արթուր Այդինյան

Օպերային երգիչ

Մայք Քոնորս

Դերասան

Գեորգի Գարանյան

Սաքսոֆոնահար, կոմպոզիտոր

Պողոս Հայթայան

Արվեստաբան

Սիլվի Վարդան

Երգչուհի

Հրաչյա Քեշիշյան

Ռեժիսոր, պրոդյուսեր

 

 

 

 

ՄԿՐՏԻՉ ՊԵՇԻԿԹԱՇԼՅԱՆ

Բանաստեղծ, դրամատուրգ

18 օգոստոս, 1828 - 29 նոյեմբեր, 1868

Ծնվել է Կոստանդնուպոլսում: 1834-39թթ սովորել է Բերայի Մխիթարյան դպրոցում, 1839-45թթ` Իտալիայի Պադուա քաղաքի Մուրադյան վարժարանում, որտեղ աշակերտել է դրամատուրգ Պետրոս Մինասյանին, Արսեն Բագրատունուն: Իտալիայում աճող ազգային-ազատագրական պայքարի այդ տարիները բախտորոշ են եղել պատանու աշխարհայացքի ձևավորման ու հոգևոր վերածնության համար: 1845թ., վերադառնալով Կ.Պոլիս, ծավալել է մանկավարժական-հասարակական լայն գործունեություն: Եղել է ժամանակի նշանավոր մանկավարժներից մեկը. Թարգմանչաց, Լուսավորչյան և Հռիփսիմյանց վարժարաններում դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն, ֆրանսերեն: Մեծ է եղել նրա դերը օտարախոս հայ մանուկներին մայրենի լեզու ուսուցանելու գործում: Նրա ջանքերով է հայերեն սովորել ապագա վիպասանուհի Սրբուհի Տյուսաբը: 1846թ. նրա նախաձեռնությամբ հիմնադրվել է Համազգյաց ընկերությունը, որի գաղափարական ղեկավարն է եղել: Եղել է հայ նոր քնարերգության և արևմտահայ կանոնավոր մշտական թատրոնի հիմնադիրը: 1856թ. Օրթագյուղի Լուսավորչական վարժարանի սրահում տրվել են նրա կազմակերպած թատերախմբի առաջին ներկայացումները` Պեշիկթաշլյան` «Կոռնակ», Մետաստազիո` «Թեմիստոկլես», Պետրոս Մինասյան` «Խոսրով Մեծ»: Մինչ այդ եղած պիեսների լեզուն գրաբար էր, որը լուրջ խոչընդոտ էր թատրոնի հաջողության համար: Ուստի իր պատմական ողբերգությունները` «Կոռնակ», «Արշակ», «Վահե», «Վահան», գրել է աշխարհաբարով, որոնք, չնայած կլասիցիստական տարրերի առկայությանը, ռոմանտիկական են` տոգորված ազգային-ազատագրական պայքարի ոգով, հումանիստական գաղափարներով: Դիմելով պատմական անցյալին՝ դրամատուրգն արծարծել է ազգային-ազատագրական շարժման արդիական հարցեր, ձգտել հանդիսատեսի մեջ արթնացնել ազգային ինքնագիտակցություն: Այս են վկայում նաև նրա թարգմանական պիեսները` Վոլտերի «Մահ կեսարու», Վ.Ալֆիերիի «Սավուղ», «Բրուտոս Ա» և այլն: Նպաստել է պատմական դրամայի մշակմանը: Գրել է նաև «Կատակերգություն երից քաջաց» և «Կատակերգություն ավազակաց» (1909թ.) մեկ գործողությամբ երաժշտական կատակերգությունները: 1860թ-ից սկսել է գործել Ազգային սահմանադրությունը, որի համար մղված պայքարում նա էական դեր է կատարել: Նույն թվականին Գրիգոր Օտյանի, Ծերենցի, Գրիգոր Աղաթոնի և նրա ջանքերով հիմնվել է «Բարեգործական ընկերություն հայոց»-ը: Մասնակցել է Անձնվեր ընկերության (1860-63թթ) և Երաժշտական ընկերության աշխատանքներին, աջակցել Տ.Չուխաջյանին և Գ.Երանյանին «Քնար հայկակյան» վեցամսյա հանդեսը խմբագրելու գործում: Եղել է «Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանների նախկին սանուց միության» (1858-68թթ) գլխավոր դեմքը: Հեղինակել է շուրջ 60 բանաստեղծություն, որոնք բովանդակությամբ, թեմատիկայով և ժանրային բնույթով բազմազան են: Գրել է սիրային, բնության, հայրենասիրական, օրորոցային, մանկական երգեր, եղերերգեր և այլն: Բանաստեղծական փորձեր արել է Պադուայում, ուսումնառության տարիներին: Առաջին բանաստեղծությունը` «Զբոսանք Արտաշեսի Առաջնո» տպագրվել է 1849թ.` «Բազմավեպ»-ում: 1840-ականների երկրորդ կեսին գրած «Հրավեր ի մարտ Խոսրովու Մեծի», «Ի նահատակություն Վարդանանց», «Դյուցազունք հայոց», «Գիշեր», «Առ Հ. Ղևոնդ Ալիշան» բանաստեղծությունները նախապատրաստել են Մխիթարյանների պոետիկայից (կլասիցիզմ) ռոմանտիզմին անցնելու միտումը: 1850-60-ականներին գրած բանաստեղծությունները և հատկապես «Եղբայր եմք մենք»-ը ու «Գարուն»-ը հեղինակի քաղաքական իդեալի գեղարվեստական պատկերումն է: 1860-ականների սկզբներին գրած բանաստեղծություններն արտացոլում են Զեյթունի հերոսամարտը: Զեյթունյան երգաշարը` «Հայ քաջորդին», «Մահ քաջորդվույն», «Թաղումն քաջորդվույն» և «Հայ քաջուհին», հերոսամարտի գեղարվեստական իմաստավորումն ու տարեգրությունն է, արտահայտում է հեղինակի հավատը հայերի ուժերի նկատմամբ: 1863-68թթ գրած բանաստեղծությունները հայ նոր քնարերգության ցայտուն օրինակներ են` «Ալ զեփյուռն Ալեմտաղիի», «Ճեմք ի լյառն Հսկային», «Հնացեք իմ տաղք», «Աշուն», «Քնար կուսին», «Քնար և շիրիմ» և այլն, որոնք կանխորոշել են հայ բանաստեղծության զարգացման հաջորդ տասնամյակները: Բանաստեղծությունների մի մասը հրատարակել է Հրանտ կեղծանունով: Մահացել է Կոստանդնուպոլսում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար