Միքայել Թումանով

Հրապարակախոս, բանաստեղծ

Հակոբ Հարությունյան

Փիլիսոփա, երաժշտագետ, գրականագետ, լեզվաբան

Ադամ Մաշինյան

Գեղանկարիչ, գրաֆիկ

Գրետա Գալստյան

Դերասանուհի

Տիգրան Մխիթարյան

Դերասան, բեմադրիչ

Արայիկ Բաբաջանյան

Դերասան, երգիչ

Լևոն Ախայան

Գեղանկարիչ

Արտյոմ Այրումյան

Ջութակահար

Էմմա Հոռոփյան

Հաղորդավար, լրագրող

 

 

 

 

ԹԵՈԴԻԿ

Բանաստեղծ, բանասեր

5 մարտ, 1873 - 24 մայիս, 1928

Թեոդորոս Լափչինճյան

Ծնվել է Կոստանդնուպոլսում։ Սովորել է տեղի Սկյուտարի ճեմարանում, Պերպերյան վարժարանում և Կ.Պոլսի Ռոբերտ քոլեջում: Գրական ասպարեզ է մտել 1900-ականների սկզբներին՝ «Մանզոմեի էֆքյար» թերթում տպագրելով փոքրիկ պատմվածքներ «Կյանքի հատորեն վերցված» վերնագրով։ Աշխատակցել է նաև Կ.Պոլսի «Ծաղիկ», «Հանրագիտակ», «Սուրհանդակ» պարբերականներին՝ Սոդոթե, Մտոստիկ, Թեոդիակ, Թ. Ա. ծածկանուններով: Հեղինակել է նաև ուղեգրական նոթեր, նորավեպեր և դիմաստվերներ: Վերջիններս հրատարակվել են «անչվոր դեմքեր» խորագրով: Նորավեպերը («Պեսթենիկյար», «Շան խիղճը», «Շրթունք շրթունքի» և այլն) ամփոփված են «Կաղանդ» (1912թ.) ժողովածուում և պատկերում են հիմնականում արևմտահայ աշխատավորների կյանքը: Այդ տարիներին գրել է բարբառագիտական մի ուշագրավ աշխատություն՝ «Պոլսո հայեվարը», որը արժանացել է Իզմիրյան մրցանակի։ 1912թ. հայ գրերի գյուտի 1500-ամյակի և հայ տպագրության 400-ամյակի հոբելյանի օրերին, Կ.Պոլսում հրատարակել է «Տիպ ու տառ» շքեղ հատորը, որտեղ ժամանակագրական կարգով խոսում է աշխարհի բոլոր երկրներում հիմնադրված հայկական տպարանների մասին, ներկայացնում նրանց հիմնադիրների կենսագրությունները, լուսանկարները, տպագրված գրքերի ցուցակը։ Ավելի մեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել «Ամենուն տարեցույցը» հայտնի տարեգիրք ժողովածուներով, որի Ա տարին լույս է ընծայել 1907թ., համիդյան բռնապետության խստագույն տարիներին: Հաջորդ տարվանից Թուրքիայում հռչակված օսմանյան սահմանադրությունը հնարավորություն է տվել առավել բազմակողմանի դարձնել տարեցույցները, ապահովելով ժամանակի գրեթե բոլոր ականավոր գրողների և հայ գործիչների աշխատակցությունը։ Բազմաթիվ նկարներով, գրական, բանասիրական, վիճակագրական և այլ կարգի նյութերով խնամքով լույս տեսած այդ հատորները՝ հատկապես 1909-15թթ տարեգրքերը համարվում են հայ կյանքը և մշակույթը ներկայացնող փոքրիկ հանրագիտարաններ։ Հայոց Ցեղասպանության (1915թ.) տարիներին թուրքական իշխանությունները նրան շղթայակապ աքսորել են Դեյր Էլ-Զոր: Հայ մարտիկների մի խմբի հաջողվել է ազատել նրան: Ուրիշի անվան տակ մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտն աշխատել է Տավրոսի թունելախորշի ռազմական շինարարությունում։ Հետագայում վերադարձել է Կ.Պոլիս և 1919թ. հրատարակել է 1916-20թթ միացյալ տարեգիրքը, ապա՝ 1921-23 տարիները։ Իր գրչին պատկանող գրական-բանասիրական ծավալուն երկեր տպագրված են վերոհիշյալ տարեցույցի տարբեր գրքերում։ Կ.Պոլսում լույս է ընծայել «Հուշարձան ապրիլ տասնըմեկին (24-ին)» (1919թ.), «Զուլումը և մեր որբերը» (1920թ.) և «Գողգոթա» (հրտ.՝ 1966թ.) աշխատությունները, որտեղ կենսագրական տեղեկություններով և լուսանկարներով ներկայացված են ապրիլի 24-ի ձերբակալությունների զոհ մոտ հազար հայ մտավորական։ 1918-22թթ աշխատակցել է Կ.Պոլսի «Ժամանակ», «Ժողովուրդ», «Վերջին լուր» պարբերականներին: Քեմալական շարժման հաղթանակից հետո, 1923թ. մեկնել է Փարիզ, որտեղ ապրել է մինչև կյանքի վերջը, հրատարակելով 1924-29թթ տարեգրքերը, որոնցից 1926-ը տպագրել է Վենետիկում։ Մահացել է Փարիզում` վերջին հատորի տպագրման ընթացքում` կաթվածից։

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար