Սուքիաս Պարզյան

Բանասեր, եկեղեցական գործիչ

Աշ-Մաթ

Դերասան, բեմադրիչ

Տիգրան Դավթյան

Քանդակագործ

Արշա Օվանեսովա

Կինոռեժիսոր

Վազգեն Տալյան

Բանաստեղծ, թարգմանիչ

Ամալյա Արազյան

Դերասանուհի

Նինել Դալլաքյան

Դերասանուհի

Գագիկ Ղազարյան

Քանդակագործ

Էլլա Տարունց

Երգչուհի

Վաչե Երիցյան

Դերասան

 

 

 

 

ԹՈՐՈՍ ԹՈՐԱՄԱՆՅԱՆ

Ճարտարապետ

18 մարտ, 1864 - 1 մարտ, 1934

Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Շապին-Գարահիսար քաղաքում: 1888-93թթ սովորել է Կ.Պոլսի գեղարվեստի վարժարանի ճարտարապետության բաժնում: Աշխատել է որպես նախագծող ճարտարապետ: 1895թ. մեկնել է Բուլղարիա, 1900թ. տեղափոխվել Ռումինիա: Եղել է Պարսկաստանում, Սիրիայում, Եգիպտոսում, Հունաստանում, Իտալիայում, 1902թ.` Փարիզում, 1903թ. Անիում` ճարտարապետական հուշարձանների ալբոմ կազմելու մտադրությամբ: 1904թ-ից սկսել է Զվարթնոց տաճարի հետազոտությունը, ղեկավարել Խաչիկ վարդապետի նախաձեռնած պեղումները: 1905թ. ավարտել է Զվարթնոց եռաստիճան տաճարի վերակազմության նախագիծը` հայկական ճարտարապետության ուսումնասիրման բարձրագույն նվաճումը, և հրատարակելով «Զվարթնոց եկեղեցին» (1905թ.)` հիմք դրել հայկական ճարտարապետության գիտությունների գրականությանը: 1904-12թթ Անիում մասնակցել է Նիկողայոս Մառի պեղումներին, ուսումնասիրել ու չափագրել է հուշարձանները, ստեղծել վերակազմության նախագծեր: Նրա աշխատությունները` «Էջմիածնի տաճարը» (1910թ.), «Տեկորի տաճարը» (1911թ.) և այլն, ըստ 1912թ. Կայսերական հնագիտական հանձնաժողովի, համաշխարհային ճարտարապետության պատմության մեջ առաջ են բերել հեղաշրջում: Եվրոպական գիտությունը, որը չէր ընդունում ինքնուրույն հայկական ճարտարապետության գոյությունը, շնորհիվ նրա աշխատությունների` ճանաչել է հայ հին ճարտարապետության գոյությունը: 1913թ. մասնակցել է Վիեննայի համալսարանի գիտական նստաշրջանին և արվեստի լավագույն աշխատանքի համար արժանացել գլխավոր մրցանակին: Նրա ուղարկած 1000-ից ավելի գծագրերի ուսումնասիրությունների և այլ նյութերի հիման վրա Յո.Ստրժիգովսկին Վիեննայում 1918թ. հրատարակել է «Հայերի ճարտարապետությունը և Եվրոպան» գերմաներեն երկհատորյակը: 1914-18թթ կորսված (նաև Վիեննայում) հրատարակության պատրաստ 10-ից ավելի աշխատություններն ու մեծաթիվ այլ նյութեր հնարավորինս վերականգնվել են «Նյութեր հայկական ճարտարապետության պատմության» (1942-48թթ) գրքում: Արևելյան Հայաստանի սահմանափակ տարածքի նյութերով կարողացել է հայտնագործել հայ ճարտարապետության պարբերացումը, ծագման ակունքները, փոխազդեցությունները և զարգացման գրեթե բոլոր փուլերի հատկանիշները, ոճական ամբողջականությունը` հայկական ճարտարապետությանը բերելով միջազգային ճանաչում: Նրա գործերը սկզբնաղբյուր են դարձել ուսումնասիրողների համար: 1933թ. արժանացել է Հայաստանի գիտության վաստակավոր գործչի կոչման: ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիան 1969թ. սահմանել է Թորոս Թորամանյանի անվան մրցանակ, որը շնորհվում է հայ ճարտարապետության պատմությանը նվիրված լավագույն աշխատությունների հեղինակներին: Մահացել է Երևանում, թաղված է Կոմիտասի անվան պանթեոնում:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար