Հակոբ Մանանդյան

Պատմաբան, բանասեր

Աստղիկ Երամյան

Դերասանուհի

Նորայր Աղաջանյան

Գեղանկարիչ

Սևակ Արզումանյան

Գրականագետ, գրաքննադատ

Կիմ Երիցյան

Դերասան

Ռուբեն Սարգսյան

Կոմպոզիտոր

Ակսել Բակունց

Երաժիշտ, ջազմեն

Սերգեյ Մարկոսյան

Կոմպոզիտոր, երաժշտագետ

Վիկտոր Հովհաննիսյան

Գեղանկարիչ, բեմանկարիչ

Անուշ Նագգաշյան

Բանաստեղծ

Անի Բատիկյան

Ջութակահար

 

 

 

 

ՆԻԿՈՂԱՅՈՍ ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

Կոմպոզիտոր, դաշնակահար

19 օգոստոս, 1856 - 17 փետրվար, 1951

Նիկոլայ Ֆադեևիչ

Ծնվել է Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի): Ինը տարեկան հասակում ծաղկախտի հետևանքով ընդմիշտ զրկվել է տեսողությունից: 1871թ, նրան տեղավորել են Վիեննայի կույրերի ինստիտուտում, ուր և ստացել է ընդհանուր և երաժշտական կրթություն՝ Վիեննայի կոնսերվատորիայի դաշնամուրի դասարանի պրոֆեսոր Վ.Շենների մոտ: Ինստիտուտն ավարտելուց հետո, լեզուների և երաժշտության գծով ևս երեք տարի կատարելագործվել է Վիեննայում և 1880թ. վերադարձել հայրենիք, ծավալել բազմակողմանի գործունեություն: Գրի է առել և դաշնամուրի համար մշակել տարածված պարեղանակներ ու երգեր, որոնք լույս են տեսել «Անդրկովկասյան ժողովրդական երգեր և պարեր» խորագրով ժողովածուով (1888թ.): Այն ընդգրկում է յոթ գործ՝ վրացական «Ախ դիլավ, դիլավ», «Կիլիկիա» երգերը, հայկական «Դյուզպարն» ու «Ետ ու առաջը», աշուղ Ջիվանու «Ընկերն ու «Քո փափագովը», պարսկական «Շարաշուբ» պարը: Մշակել է նաև մուղամներ: 1893թ. մեկնել է Պետերբուրգ և մասնավոր կարգով դասեր վերցրել կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր Ն.Սոլովյովից: Անդրանիկ համերգը տեղի է ունեցել Պետերբուրգում: 1894թ-ից Անդրկովկասի, Կովկասի, Ռուսաստանի, Արևմտյան Եվրոպայի քաղաքներում բազմիցս հանդես է եկել որպես դաշնակահար, կարդացել դասախոսություններ: Հրապարակել է արևելյան երաժշտության վերաբերյալ մի շարք հոդվածներ: 1898թ. Պետերբուրգում հանդիպել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի հետ: 1921թ-ից կազմակերպել է երաժշտական սեկցիա-ստուդիա և մեկուկես տարի ղեկավարել այն: 1922թ. հիմնել է կույրերի դպրոց, որտեղ դասավանդել է երաժշտություն և հանրակրթական առարկաներ: Հաճախ հանդես է եկել համերգներով և դասախոսություններով զորամասերում և բանվորական լսարաններում: 1934թ. տեղափոխվել է Երևան: Եղել է հայ կոմպոզիտորներից առաջինը, ով ձայնագրել է և մշակել (դաշնամուրի և կամերային անսամբլների համար) հայ աշուղների, դուդուկահարների, սազանդարների հորինած և կատարած երգերը՝ «Քո փափագով» (1887թ.), «Տուն արի» (1890թ.), «Ձախորդ օրեր» (1896թ.), «Լուսնյակ գիշեր» (1896թ.) և այլն, պարերը՝ «Դյուզ պար» (1887թ.), «Ֆինջան», «Ֆատեն կիտամ», «Թարս պար», «Զուռնի տրնգի», «Ուզունդարա», «Դոյ-դոյ», «Վեր-վեր» (1890թ.), «Ռանգի», «Քյանդրբազ», «Վարդ կոշիկս», «Շավալի» (1896թ.) և այլն, մուղամները և դաստգյահները՝ «Բայաթի քուրդ» (1888թ.), «Բայաթի Շիրազ» (1889թ.), «Հեյդարի» (1894թ.), «Շահնազ» (1895թ.), «Չարգյահ» (1896թ.), «Նովրուզ արաբի» (1900թ.), «Նավա» (1902թ.), «Չոբան բայաթի» (1904թ.), «Շուշթար» (1904թ.) և այլն (ընդամենը՝ 12): Դրանք առաջին անգամ հրատարակվել են Մոսկվայում և Պետերբուրգում՝ սկսած 1887թ-ից և բազմաթիվ անգամ վերահրատարակվել Սովետական Հայաստանում: 1934-46թթ իր ստեղծագործությունների որոշ մասը մշակել է փողային, սիմֆոնիկ և կամենային նվագախմբերի համար: 1900թ. Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսին պարգևատրվել է բրոնզե մեդալով, որպես «արևելյան մոտիվների հավաքման և մշակման պիոներ»: 19-20-րդ դարերի Անդրկովկասի քաղաքներում կենցաղավարող հայկական, պարսկական, քրդական ժողովրդական և ժողովրդապրոֆեսիոնալ երաժշտության շատ նմուշներ պահպանվել են կոմպոզիտորի գրառումների շնորհիվ: Մի շարք կոմպոզիտորներ՝ Ա.Սպենդիարյանը, Մ.Իպոլիտով-Իվանովը, Գ.Կազաչենկոն, Ռ.Գլիերը, Ա.Տիգրանյանը, Ս.Բարխուդարյանը, Ա.Այվազյանը, Ա.Խաչատրյանը, այդ մեղեդիները օգտագործել են իրենց ստեղծագործություններում: Եղել է հայկական ազգային դաշնամուրային երաժշտության հիմնադիրներից: Իր մշակումներում ձգտել է պահպանել «հավատարմությունը բնագրի ոգուն», հաղորդել ժողովրդական գործիքային հնչողության և բազմաձայնության, ժողովրդական մեղեդիների լադերի առանձնահատկությունները, ժողովրդական պարերի պլաստիկան: Ժողովրդական մեղեդիների գրառման և մշակման նրա հայտնաբերած հնարները, ինչպես նաև դաշնամուրային մանրանվագներում և բազմամաս կոմպոզիցիաներում կիրառվող ձևակառուցման սկզբունքները հետագա զարգացում են գտել բազմաթիվ հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում: Արժանացել է կառավարական բարձր պարգևների: 1933թ. արժանացել է Հայաստանի ժողովրդական արտիստի կոչման, 1936թ.՝ «Աշխատանքային հերոս» մեդալի: Մահացել է Երևանում: Հայաստանում սահմանվել է Նիկողայոս Տիգրանյանի անվան պետական մեդալ, Երևանում նրա անունով փողոց է անվանվել:
 

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար