Միրզա Մելքոմ Խան

Դիվանագետ, հրապարակախոս, արձակագիր

Գևորգ Տեր-Աղեքսանդրյան

Բանահավաք, ազգագրագետ, արձակագիր

Հովհաննես Հակոբյան

Պատմաբան, հրապարակախոս

Էդուարդ Թոփչյան

Գրականագետ

Ասատուր Մնացականյան

Բանաստեղծ, բանասեր

Վարդիթեր Կարապետյան

Գեղանկարչուհի

Մովսես Պչաքչյան

Արձակագիր, թարգմանիչ

Սաթիկ Հախնազարյան

Դերասանուհի

Լիդուշիկ

Երգչուհի

 

 

 

 

ՀՈՌՈՄՈՍԻ ՎԱՆՔ

Հոռոմոսի վանքը կամ Ղոշավանքը գտնվում է Անիից 4 կմ հյուսիս-արևելք: Շիրակի ճարտարապետական դպրոցի ամենավաղ և կարևորագույ վանքային համալիրն է, Անիի նախադուռը: Ախուրյանի աջ և ձախ ափերով ձգվող ճանապարհները այստեղ էին իրար միանում, կազմելով դեպի Բագրատունիների աթոռանիստը տանող մայրուղին: Վանքում կար հատուկ հյուրատուն: Հիմնադրվել է 10-րդ դարի կեսին, Աբաս Բագրատունու օրոք, հալածանքի պատճառով Բյուզանդիայից Հայաստան փոխադրված հայ հոգևորականների խմբին պատկանող Հովհաննես Վանականի կողմից: Տեղադրված է Ախուրյանի աջ ափին, բաղկացած է երկու հիմնական խմբերից: Դրանցից գլխավորը` բարձրադիր տեղում է ու շրջապատված է պարսպապատերով` դարպասը հյուսիսարևմտյան անկյունում է: Պարսպապատից դուրս միմյանց մոտ են գտնվում հորինվածքով միանման Սբ. Մինաս և Սբ. Գևորգ եկեղեցիները, որոնք պատկանում են գմբեթավոր դահլիճների տիպին: Դրանցից 1-ինը ելնելով ոճական առանձնահատկություններից ու պատին փորագրված նվիրատվական արձանագրությունից, որում հիշատակված է 986թ., Թ. Թորոմանյանի կարծիքով կառուցված է 10-րդ դարից ոչ ուշ: Նա գտնում է, որ Հովհաննես Վանականի կառուցած եկեղեցին հենց Սբ. Մինասն է: 2-րդ`  Սբ. Գևորգ եկեղեցու կառուցման ստույգ ժամանակը (11-րդ դարի 1-ին քառորդ), հիշատակված է շինարարական արձանագրությամբ, ըստ որի այն վկայարան է ու կառուցվել է Գագիկ Ա Շահնշահի (Բագրատունու) պատվերով: Բարձունքում տեղադրված ճարտարապետական հուշարձանախումբը բաղկացած է Սբ. Հովհաննես եկեղեցուց և նրա ժամատնից, հյուրատնից, Աշոտ Ողորմածի (Բագրատունու) մահարձանից, 13-րդ դարում իրար կից կառուցված 3 նշխարատներից, և այլն: Սբ. Հովհաննես եկեղեցին ժամատան հետ միասին (ըստ շինարարական արձանագրության) կառուցվել է 1038թ. Գագիկ Ա Բագրատունու որդի` Հովհաննես Շահնշահի (Հովհաննես Սմբատի) պատվերով, Պետրոս Գետադարձ կաթողիկոսի գահակալության օրոք: Բացառիկ հետաքրքրություն է ներկայացնում եկեղեցու արևմտյան շարունակությունը կազմող ժամատունը: Կենտրոնում կանգնեցված չորս սյուները կամարներով միացված են իրար և հանդիպակաց պատերին կից սյուներին: Դրանց վրա. կենտրոնում, հայկական գլխատան հազարաշեն կոչված փայտե ծածկի սկզբմունքով, սակայն քարակերտ կառուցվածքով, իրականացված է մի աննախադեպ ծածկ: Ծածկի դեպի երդիկը բարձրացող ութնիստ և թեքդիր սեղանակերպ կողերը հարդարված են տարբեր հորինվածքի գորգային համատարած զարդաքանդակներով, որոնք վերից վար իջնող լույսի տակ առավել հնչեղ են դառնում: Վանքային խմբերից առանձին, որոշ հեռավորությամբ, նրանցից Անի տանող ճանապարհին եղել է Ղոշեր կոչվող հաղթակամարանման կառուցվածքը: Այն դիտվում է որպես զանգակատուն, թագավորական դիտաշտարակ, նաև Անի տանող ճանապարհի հանդիսավոր դարպասը: Հայ ճարտարապետության պատմության մոջ եզակի այս հուշարձանը կամարային մեծ բացվածքով, վերևից հորիզոնական քիվով պսակված մի կառուցվածք էր երկու կողմերից պսակված մատուռանման գմբեթավոր ծավալներով: Հարավային կողմից ներսում ամփոփված 12 սանդուղքներով կարելի էր բարձրանալ վերին հարթակը, մտնել հյուսիսային աշտարակը: Կառուցման ժամանակը չի վկայված, հավանաբար արդյունք է Բագրատունիների շինարարկան գործունեության: 

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար