ԱԶՈԽԻ ՔԱՐԱՆՁԱՎ

Արցախի Հադրութի շրջանի Ազոխ և Դրախտիկ գյուղերի միջև գտնվող քարանձավը հանդիսանում է քարի դարի Կովկասյան բնակավայրերից հնագույններից մեկը: Հին հայկական պատմիչները բազմիցս հիշատակել են Ազոխի քարանձավը: Մոնղոլ-թաթարական արշավանքների ժամանակ Ամարասի տիրակալները այստեղ էին թաքցնում Արցախ աշխարհի հարստությունները: 1960-ական թվականերին հնագետները սկսել են քարանձավի ուսումնասիրությունը: Ամենամեծ սրահը զբաղեցնում է 3000 քմ մակերես: Հսկայական կլոր դահլիճի պատերը ունեն տարօրինակ մակերևույթ, կարծես պատված լինեն օձերով: Այդ սրահից տարբեր կողմեր միջանցքներ են ձգվում: Արևելյանը, կապում է մեծ սրահը հաջորդի հետ: Որոշ հատվածներում նկատվում է մարդու աշխատանքի ազդեցությունը: Մի քանի մետրից սկսվում է երրորդ սրահը: Շթաքարերով զարդարված կամարները սրահը բաժանում են մի քանի մասի: Հատակը անհարթ է, տեղ-տեղ կազմավորվել են փոքր ջրափոսեր: Տարբեր հատվածներում կան ուղղաձիգ անցքեր, բարձրանում են սրածայր պտկաքարեր, իսկ պատերի մեջ բացվում են խճճված անցքեր և աստիճաններ: Այստեղ հայտնաբերվել են բազմապիսի կավե իրեր, տաշած քարեր, կենդանիների հարյուրավոր ոսկորներ: Պարզվում է, որ 1-ին մարդիկ ունեցել են ավականին բազմապիսի սնունդ: Սննդի մնացորդների մեջ գիտնականները հայտնաբերել են այնպիսի կենդանիների մնացորդներ, որոնք վաղուց անհետացել են: Ի տարբերություն մյուս դահլիճների, 4-րդ դահլիճի հատակը հարթ է և բավականին չոր, քանի որ ստորերկրյա ջրերը այստեղ չեն թափանցում: Սրահը ունի միայն մեկ մուտք և այստեղ ավելի ցայտուն են մարդկային աշխատանքի հետքերը: Շատ հավանական է, որ այդ սրահը ծառայել է որպես գաղտնարան կամ ինքնատիպ պահեստ: Այստեղից միջանցքը թեքվում է դեպի հարավ-արևմուտք և դուրս է գալիս դեպի քարանձավի հարավային մուտքը: Մուտքի մոտ, 7 մ խորության վրա, հնէաբանները հայտնաբերել են մուստերյան դարաշրջանի նեանդերթալցու վերին ծնոտի բեկոր: Բեկորը, իր կառուցվածքով և ատամների դասավորությամբ զգալիորեն տարբերվում է ժամանակակից մարդու ծնոտից: Մանրամասն ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ծնոտի վրա պահպանվել են իմաստության և երկու այլ ատամների մնացորդներ: Ազոխի քարանձավի առաջին բնակչի ծնոտի հայտնաբերումը ունի մեծ նշանակություն: Նկարագրված չորս սրահներից բացի, հետագայում հայտնաբերվել են ևս երկուսը: Իհարկե առայժմ հայտնաբերված են ոչ բոլոր գաղտնիքները: Բազմաթիվ հազարամյակներ գործող այդ ընդարձակ նախնադարյան բնակավայրը պարբերաբար ուսումնասիրվում է և մատուցում է նոր անակնկալներ հատազոտողներին:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար