Ռուբեն Շահվերդյան

Գեղանկարիչ, խեցեգործ

Պետրոս Թումանյան

Ճարտարապետ

Գեորգի Յարալյան

Ծաղրանկարիչ

Վանո Սիրադեղյան

Պետական գործիչ, արձակագիր

Ռուբեն Նուրիջանյան

Օպերային երգիչ

Վահագն Պապայան

Կոմպոզիտոր, բաս-կիթառահար

Հռիփսիմե Մարգարյան

Գեղանկարչուհի

Դավիթ Աղաբեկյան

Հաղորդավար

Ռոման Մուշեղյան

Կինոռեժիսոր

Արթուր Գրիգորյան

Բալետի արտիստ

 

 

 

 

ԹԱԼԻՆԻ ԿԱԹՈՂԻԿԵ ԵԿԵՂԵՑԻ

Կաթողիկե եկեղեցին, գտնվում է ՀՀ Արագածոտնի մարզի Թալին քաղաքի հյուսիսում: Պատմական տարեգրություններում չի պահպանվել որևէ տեղեկություն եկեղեցու շինարարության վերաբերյալ: Պատմաբանների եզրակացությամբ, որի հիմքում ընկած է եկեղեցու շենքի ճարտարագեղարվեստական հատկանիշների հետազոտումը` եկեղեցին վերաբերում է 7-րդ դարի 2-րդ կեսին: Ենթադրվում է, որ եկեղեցին կառուցվել է Կամսարական իշխանների կողմից: Հետազոտողներից ոմանք կարծում են, որ Կաթողիկեն կառուցվել է այն ժամանակ, երբ Հայոց եկեղեցին ստիպված էր ընդունել քաղկեդոնականություն: Թալինի Կաթողիկե եկեղեցին պատկանում է գմբեթավոր բազիլիկ տիպին: Նրա արտաքին հարդարանքն աչքի է ընկնում շքեղ քանդակազարդերով:  Հենց դրանով էլ Կաթողիկեն տարբերվում է այդ շրջանի մյուս հայկական եկեղեցիներից, որոնց բնորոշ է համեստությունն ու զարդերի բացակայությունը: Ինքնատիպ է արևմտյան ճակատը, որի զույգ խորշերի միջև գտնվող սյուների խոյակներին, հավանաբար, արձաններ կամ թևավոր խաչեր են կանգնեցվել: Եկեղեցու ներքին պատերը զարդարվել էին որմնանկարներով: Պահպանվել են բազմաթիվ մեծ ու փոքր հատվածներ Ավագ խորանում և շրջակա պատերին: Ավագ խորանի գմբեթարդում պատկերված է եղել «Քրիստոսը փառքի մեջ» հորինվածքի ինքնատիպ տարբերակ, որտեղ Քրիստոսի փոխարեն ներկայացվել է միայն նրա գահը: Պահպանվել է Տիրոջ գահի պատկերի աջ եզրը` բարձով և վրան դրված գրքով: Կենտրոնական պատերի երկու կողմերում նկարված են եղել քառակերպեր (տետրամորֆ): Պահպանվել են վերջիններիս հսկայական ճերմակ թևերը: Ներքևում եղել են հասակով մեկ կանգնած առաքյալների պատկերները: Դեպի Ավագ խորան տանող կամարին տասը մեդալիոններում սրբերի դիմապատկերներ են, իսկ կենտրոնական մեդալիոնում` հավասարաթև խաչի պատկեր: Խորանի հարավային պատին ուրվագծվում է «Մուտք Երուսաղեմ» հորինվածքը: Պահպանվել են նաև երկու հեծյալների, ինչպես նաև մարդկային ֆիգուրների, ճարտարապետական շինությունների և այլ պատկերներ: Ուշագրավ է, որ Թալինի կաթողիկե եկեղեցու արտաքին հարդարանքի որոշ մասեր, ինչպես օրինակ, քիվերը և լուսամուտների պսակները նույնպես եղել են գունազարդված: Եկեղեցու որմնազարդման պատվիրատուն է Մովսես Եկեղեցապանը: 774թ. արաբները կողոպտել են Թալինը, սպանել և գերի տարել բնակչության մեծ մասին. այս աղետը հայոց պատմագրության մեջ հայտնի է «Թալնո կոտորած» անունով: Բագրատունիների օրոք Թալինը բարգավաճել է: 1040թ. Հովհաննես Սմբատ թագավորը Թալինի Կաթողիկե եկեղեցուն այգի է նվիրել: 1162թ. Ելտկուզ ամիրան հանկարծակի հարձակվել է Թալինի և Աշնակի վրա, այրել ավանները և գերեվարել բնակիչներին: Թալինի Կաթողիկե եկեղեցին մեծապես տուժել է 1840թ. երկրաշարժից: Քանդվել է եկեղեցու գմբեթը և նրա հարավ-արևմտյան մասը: 1947թ. եկեղեցին մասամբ վերանորոգվել է: 1970-74թթ վերականգնվել է գմբեթի թմբուկը և նորոգվել տանիքը: Վերականգնողական աշխատանքների ժամանակ եկեղեցուց հյուսիս հայտնաբերվել է միջնադարյան միանավ մատուռի ավերակներ: Ենթադրվում է, որ այս շինության հատակի տակ գերեզմանատուն էր: Այստեղ նաև հայտնաբերվել էին մի շարք քառակող կոթողներ և թեմատիկ բարձրաքանդակներ:

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար