Տիգրան Քելեկյան

Դիվանագետ, հավաքորդ

Գասպար Իփեկյան

Թատերական գործիչ

Սիրան Ալավերդյան

Դերասանուհի

Լեմվել Մարության

Թարգմանիչ, լրագրող

Հրաչյա Քոչար

Արձակագիր

Սուսաննա Մկրտչյան

Գեղանկարչուհի

Շավարշ Վարդանյան

Կինոօպերատոր, կինոռեժիսոր

Կարեն Քոչարյան

Հաղորդավար, ռեժիսոր

Արմեն Բադալյան

Օպերային երգիչ

Արևիկ Գևորգյան

Դերասանուհի, հաղորդավար

 

 

 

 

ԱԲՈՎՅԱՆ ՓՈՂՈՑ

Աբովյան փողոցը Երևան քաղաքի անդրանիկ և գլխավոր փողոցն է: Այն ունի ավելի քան մեկ ու կես դարի պատմություն: Սկզբում կոչվել է Աստաֆևսկայա, ի պատիվ Երևանի նահանգապետ` Աստաֆևի, որն այդ պաշտոնը վարել է 1864-69թթ:  1855թ. Կովկասի փոխարքան (որի նստավայրն էր Թիֆլիսը) հաստատեց Երևան քաղաքի փողոցների պլանավորումը, որոնց համար սահմանվեց 6-20 մետր լայնություն: Սակայն 20 մետր լայնությամբ կառուցվեց միայն Աստաֆևսկայան, իսկ մյուսների համար պահպանվեց միջինը` տասներկու մետր: Չնայած փողոցը պաշտոնապես Աստաֆևսկայա էր կոչվում, երևանցիները այն անվանում էին Աստաֆյան: Ի դեպ միաժամանակ քաղաքի աչքի ընկնող փողոցները եղան Նազարովսկայա (Ամիրյան), Բեբուտովսկայա (Սվերդլովի) և Ցարսկայա (Սպանդարյան) փողոցները: Աստաֆևսկայա փողոցը եղավ Երևանի առաջին պլանավորված փողոցը: Ժամանակին երևանցիները  «պլան» ասելով նկատի էին ունենում առաջին հերթին Աստաֆևսկայա փողոցը: Դրա հետ մեկտեղ գործածական դարձավ նաև «Պլանի գլուխ» անունը, որը Աստաֆևսկայա փողոցի վերին մասն էր: Ներկայումս այդ տեղը կոչվում է Աբովյան պուրակ, ուր կանգնեցված է մեծ Խաչատուր Աբովյանի արձանը: 1883թ. քաղաքային դուման, ի պատիվ Ալեքսանդր 3-րդի, որոշում ընդունեց Աստաֆյան փողոցը վերանվանել Ալեքսանդրովսկայա, իսկ 1921թ.` Աբովյան, որը մինչ օրս էլ կրում է այդ անունը:1933թ. հունվարի 12-ին առաջին տրամվայն անցավ Աբովյան փողոցով: Աբովյան փողոցում էին գտնվում քաղաքի ճարտարապետական հնագույն կոթողներից երկուսը՝ Պողոս-Պետրոս և Կաթողիկե եկեղեցիները, որոնք դասվում էին Հայաստանի մշակույթի հնագույն հուշարձանների շարքին: Պողոս-Պետրոսը 5-րդ դարի, իսկ Կաթողիկեն 13-րդ դարի կոթողներ էին: Առաջինը գտնվում էր ներկա Մոսկվա կինոթատրոնի տեղում, (այն քանդվեց 1933թ.), իսկ երկրորդը` Աբովյան և Սայաթ-Նովա փողոցների անկյունում: Փողոցի աջ կողմում (Աբովյան 10 – Պուշկին 12) 1870-ական թթ կառուցվել է` վաճառական Գրիգոր Ամիրյանի տունը, որտեղ 1910-11թթ գործել է աչքի հիվանդանոցը, 1911-15թթ.` բժիշկ Հ. Հովհաննիսյանի մասնավոր բուժարանը։ 1915թ. կառուցված հայտնի վիրաբույժ Հովհաննիսյանի բնակելի տան ու բուժարանի Ճարտարապետը Բ. Մեհրաբյանն է, շինությունը երկհարկանի է, նկուղով, իսկ կողային ծավալների միջև կազմակերպված է ծառերի փոքրիկ պուրակ։ Առանձնապես շքեղ և ինքնատիպ է ապակե պատկերով հարդարված գլխավոր ճակատը։ Այս շենքում է գործում Արտասահմայան երկրների հետ մշակութային կապերի հայկական ընկերությունը (ԱՕԿՍ-ի շենքը)։ Հաջորդ տունը, որը նույնպես պատկանել է Գրիգոր Ամիրյանին, կառուցվել է 1883թ.։ 1929-36թթ այս տանն ապրել են Ալ. Մյասնիկյանը և ՀԿԿ Կենտկոմի 1-ին քարտուղար Աղասի Խանջյանը։ Փողոցի ձախ կողմում (Աբովյան 3/1 հասցեում) Եգոր Խանզադյանցի բնակելի տունն է, որը 1905թ. միասին նախագծել են Բ. Մեհրաբյանն ու Վ. Միրզոյանը։ Խանզադյանցը հին Երևանում ճանաչված է եղել որպես 1877թ. հիմնած կտորեղենի «Սաքսոնական» խանութի տեր։ Խորհրդային տարիներին այս տանն է ապրել ճարտարապետ Կարո Հալաբյանը` ով մեր մայրաքաղաքի մի քանի ուշագրավ շենքերի հեղինակն է։ Փողոցով բարձրանալով` կտեսնեք խորհրդային տարիներին մայրաքաղաքում կառուցված (1927թ. ) 1-ին հյուրանոցը` «Երևանը» (այժմ` «Գոլդեն թյուլիփ Երևան»), ճարտարապետը Նիկողայոս Բունիաթյանն է։ Իր ժամանակին այս հյուրանոցի բացօթյա սրճարանը եղել է ճանաչված հայ մտավորականների սիրված հավաքատեղին: Հյուրանոցի դիմաց բացվում է Շառլ Ազնավուրի (նախկինում` «Մոսկվա» կինոթատրոնի) հրապարակը, որը նախատեսված է եղել Երևանի 1924թ. գլխավոր հատակագծով։ Հրապարակը կազմակերպվել է 1927-58թթ, երբ կառուցվեցին «Երևան» հյուրանոցը, «Մոսկվա» կինոթատրոնի, Կ. Ստանիսլավսկու անվ. ռուսական դրամատիկական թատրոնի շենքերը և Հայաստանի Նկարիչների միությունը։ «Մոսկվա» կինոթատրոնը կառուցվել է 1937թ.` ճարտարապետներ Տ. Երկանյանի և Գ. Քոչարի նախագծով։ 

ԲԱԺԻՆՆԵՐ


ՄԱՍՆԱԿՑԻՐ ՔԱՍԹԻՆԳԻ


Նկարահանման փորձ
Կցել նկար